Audio recorded at Tibetan Buddhist Institute, Adelaide. Transcript auto-generated and AI-corrected; may contain errors.
About this talk. In this 44.5-minute teaching, Kyabje Rinpoche opens with three vivid examples—a skilled butcher, woodcutter, and magician—demonstrating why a yogi who penetrates the essential points of the path can swiftly attain the wisdom of great peace, while an unskilled yogi remains caught in dualistic conception. His core instruction: how to gather winds and mind into the central channel through Vajrayoginī practice. He walks through the subtle anatomy methodically—the formation of the central channel, its branching into eight heart channels, and their progressive expansion to 72, then 72,000, eventually billions of subtle channels. He explains how white and red bodhicitta (drops) travel through these networks, describes the six chakras and their locations, and emphasizes navel focus as the primary method for collecting all winds into the center. For practitioners initiated in Vajrayoginī.
File metadata (for organising)
File: 1999-10-03 – 19A – Commentary – KR.mp3
UUID: c5cf25c2-6bf6-487b-a16b-123778907d1c
Teacher: Kyabje Rinpoche
Collection: Vajrayoginī
Date: 1999-10-03
Recorded at: Tibetan Buddhist Institute, Adelaide
Words: ~2,418
Yes. The the butchers know how to kill animals, and they they can kill them very in a in a few seconds. Like, they know know the way these important channels or life channels locate and somehow there is a one somewhere here and just one does not need to hit it hard, just prick it and the animal will die in a few seconds. So when I was 13 years old at that time, and one of my uncle was in Pasa, and I went there to help him. And mean, at his house.
One day I came to know that somewhere or some of the people they’re killing an animal. And as I was kid, played with the bladder, the balloon. I went there to bank for the balloon. Then next to that I saw that three people were killing a pig. The pig was screaming first, but they were very skillful.
I saw them, they just put something sharp, tool at his neck, and then suddenly the pig was gone. Yeah. The kids, they’re like, the balloon of that, and they just blew it up and then play like a balloon in the I mean, So, and we go and we read the next example, which is the woodcutter. And here, they’re showing the qualification or how they are trained in their fields. They said there are one type of tree in the Southern part of India.
It’s very, very huge tree. The people who has no idea about cutting the trees never finish or the, never cut the trees. It is because it’s so huge that when they engage in the cutting, limbs of the branches of the right side, and the next day when they start cutting the left side, the right will the right starting to grow. So it’s so huge. But so they’re never able to cut the tree.
Whereas for the woodcutter who’s skilled, he came to know it’s too huge and it’s not going to work by just cutting the beads. And he suddenly know that at the root of the tree, there are some roots that through which passes the water in, which cause them to grow the branches. So he firstly, rather than going for the chopping and cut the branches, he cut all or blocked those channels or those roots so that within a few days, the tree dries and it just falls by itself. So, and So, now, the third act we are on to the last example, is about the magician. Once there was a king in India, he was very, very wealthy, and his palace has four entrances.
And inside his palace, course, are valuable possessions, things. And door And entrance been guarded with the chakra or the wheel of the sword and spinning all the time, which protects that people to steal the possessions so no one can enter the palace, inside the palace. So the people who has no idea about the spinning, circling spinning chakra or the wheel of the weapons or the swords, then cannot, can’t dare to go get into the inside the palace. Whereas a person who are skilled in magicians and so forth, they can understand what makes it spin. And there are the cables which turns the wheel to spin.
And the person will cut the cable by cutting the cable the wheel will not spin and he can no. Likewise, the example symbolizes shows that a yogi who are not skilled in penetrating through the paths, no matter how long they train in the practice, as they are not really trained or understand the important parts of the path, then he or she will eventually cannot cut the conception of dualistic concept. Conception of dualism or yeah. Dualism and will never attain the the wisdom of bliss. A yogi who is trained in penetrating penetrating through the parts, know the important practices or importance of the parts.
And then by training it through the parts, he or she will yeah, collect or, yeah, collect all the wind and minds into the central channel. And through this, he, without taking a long time, he eventually attained the spontaneous, spontaneous wisdom of great peace. So those examples demonstrate that one should try to become a yogi who is trained in penetrating through the path. So first, one has to become a yogi who is trained in the path. So in order to become so in order to do that, first one has to train in the basis and then by and yeah, in the basis.
And so about the basis, there are basis here refers to as the basis of the mode of existence or the basis of saṃsāra here refers to the basis of body and the mind. And as for the body, it has been classified into three, the coarse body, subtle body, and very subtle. So the coarse body here is the our physical appearances, our form, hand, body, aggregates. And for the subtle body, the subtle bodies, it has three, which are subtle bodies are the wind, channels, winds, and the bodhicitta or the drops. The of those subtle bodies, channel wind, and the bodhicitta is formed during the consciousness enters into the drop which comes from the conception or the uniting of our parents, entering the parents’ womb by an actual process or in the action, the consciousness dissolves within the drops, and along with the consciousness, the channels are formed within the drop.
So, yeah, so the consciousness dissolves in that drop and within it, along with it forms this channel. And channel formed was the central channel is formed within it. And then from the central channel forms the white and the red bodhicitta or, yeah, the drops. And it’s also along or say for the after the central channel forms, from the channels of the four heart channels, and then end channels at the four cardinal intermediate directions, so which forms the eight heart channels. So in this text, it said for first form the central central channel, and then within it forms the four heart channels.
And then that four heart channels split into two each, which becomes eight heart channels. So it is like set forth the four heart channels at the four cardinal direction split into two. So forming the heart channels, the four direction heart channels. The formation of the channels are appears and some some differences in each text within the text. So here in this present text which we are dealing is set forth the the central channel, and then from it forms the four four cardinal heart channels or the four cardinal directions.
And then we split each each each each split into two becomes forms the the the four intermediate direction channels. So total number is eight heart channels. So whereas in the Naropa text, here in the Six Yogas of Naropa. Set forth, heart is central central with the heart channel. At the heart is the central channel and then central channel and upon top and the lower low low upper and lower tip of the heart channel central channel, the three knot, at the top of the three knots of the Roma channel and the bottom tip has a three knot of the Kyangma channel which are the red and white bodhicitta.
And then between those two, between the two knots then forms the four cardinal channels, and four channels of the directions, and which split into two becomes the eight cardinal directions, and so therefore, intermediate channels. So which was set forth by the the master called Vaidyadhara. Right? Mhmm. Vaidyadhara Dorje Chang, and who was the renowned.
So Vaidyadhara here. Probably it could be the Vaidyadhara Dorje Chang, Vaidyadhara Tilopa, and who are very eminent, I mean, renowned or one of the great practitioners of these practices. This practice which you just said for the formation of the channels, having the channel not of the tip, upper and lower tip of the central channel and so forth are considered to be very important or well written by the great master, by Gyalwa Ensapa and Dorje I have a very good copy. It’s like the table of formation of the channels was given by Tsongkhapa Rinpoche. It’s how the channel spreads.
It’s like a diagram of a heart channel, a central channel, and then the white and red bodhicitta, the three channels, and through how it forms the six chakras. And then the formation of 32 channels at the crown, 16 channels at throat, eight channels at heart. No. So according to this text, after yeah, it forms the eight heart channels and each split into three channels, which forms the 24 channels. Channels split into three, which forms the 24 heart channels.
And eight channels are the channels through which the red blood or red blood passes through. And eight the wind, and another eight through this passes the white drop. All together, then there’s the yeah, which symbolizes the channel of body, speech, and mind. It should be three. It’s and and then trouble with the numbers.
So the 24 so they formed the four 24 channels. And that 24 channels split into three each by forming it. So each and those 24 channels are the channel of body, speech and mind. And each split into three becomes the split split into the body, speech, and mind heart body, speech, and mind channel. So through this, it forms these 72 channels.
And that 72 channel, each each channel split or becomes or split into a thousand channels. So from the 70,000 72,000 channels. And then set that 72,000 channel split and finally becomes channel number is 300 3,500 billions, I guess. And then the heart channel, right and and the left side of the heart channel is the white and red channel, the white and red drops. And these two make a channel knot at the tip and the lower and upper tip of the central channel.
And then through this, and by this, and then next one, we form the four chakras four chakras that are four channel wheels. And at the crown forms the the crown chakra wheel, yeah, wheel wheel channel channel wheel with the the eighty thirty thirty two thirty two channels at the crown in crown chakra. And at and throat is a six channel chakra with the 16 channels at heart is the the chakra with the eight channels, and the navel is the 64. And and two other chakras. One chakra at the secret places secret place is a channel with 32 channels, and at the tip of the organs is the eight channels.
So this becomes the six chakras. So by dissolving the white and red bodhicitta into the central the central the So central channel, which is in the middle of which is in the middle of the red and white bodhicitta, and all the yeah. So all the wind and the mind dissolve or collect at the central channel, which is between the red and the white drop. And through this, the red through through yeah.
Through this, the white drop travel ascends to the crown and by reaching at the crown it forms the Now here comes the formation of the body that by going upwards and at the crown and it forms the It forms the white drop, bone and marrow. And then and from the the central channel at the heart comes the red red drop descends down and locates at the navel and locates at the navel and this forms the flesh, blood, skin. So so all the all so all the channels are in the nature of are there in the nature of in the nature of dakinis, and the drops inside the channels are in the nature of dakas. And then this forms the four elements within the body that at the secret places form the earth element, and at the navel is the wind, heart is the water element, and the throat is the fire element. And all the pores of the body are pervaded or permeated with the wind called pervasive wind.
So all the winds of the elements are located within one’s body. So in order to collect all the wind channel drops into the single channel, Here it’s set forth that method of doing that has been best in Vajrayoginī practice is set forth. It’s supreme to within the Vajrayoginī practice. The collecting or gathering the channels winds and mind into the central channel is performed by penetrating on or through the channels at the navel. According to Je Tsongkhapa, it is set forth that the method the best method of gathering the wind and mind into the central channel is to penetrating or focusing at the navel.
It is because we have to combine or gather all the winds located at the places at the navel, heart, and secret places, throat, and in the pose of the body. All the wind has to be needs to Yes, so we collect, gather all the wind in the mind into the center channel. And in order to collect the winds or the winds located at the throat, throat navel, throat navel, heart and the secret places, one doesn’t necessarily need to seek the method or help from the action seal. So whereas to in order to collect, combine all the pervasive winds into the central channel, one needs to depend on or needs help from the action seal. So those are the subtle body.
And the very subtle body is the wind on which the very subtle body is the wind which is mounted by the mind or the clear light of all empty. It is a wisdom which is called the clear light of all empty, as well as the wind which is mounted by the four empties, or a clear light of all emptiness. That is the wind. That wind is the very subtle body. So here, the four empties refers to the white appearances, red increase, black near attainment, and after that is the clear light of all empty.
Translation / བསྒྱུར།
This translation was generated using Gemini Pro 2.5 with a curated Buddhist terminology glossary and verified for register, glossary use, and absence of English leakage. The English transcript above remains the authoritative source.
བོད་ཡིག་བསྒྱུར། (Tibetan Translation)
# རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འགྲེལ་བཤད། ༡༩ན ༡༩༩༩།༡༠།༠༣
**བསྡུ་སྒྲིག།** རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ fel་བཀོལ། — རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་འགྲེལ་བཤད། (༡༩༩༡)
**ཡུན་ཚད།** སྐར་མ་ ༤༤.༥
**ཚིག་གྲངས།** ༢,༤༣༢
**དཔེ་ཚད།** Deepgram Nova-3
**ཞུ་དག་ལན།** ༢
**ཕབ་བཤུས་བྱས་པའི་ཚེས།** ༢༠༢༦།༠༣།༠༡ ༠༡:༤༦
—
༡། ལགས་སོ། ཤན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དུད་འགྲོ་གསོད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་ཤིང་། ཁོང་ཚོས་དུད་འགྲོ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནང་དུ་གསོད་ཐུབ་པར་མཛད་དོ། དེ་ཡང་། ཁོང་ཚོས་རྩ་གནད་ཆེན་པོ་རྣམས་གང་དུ་ཡོད་པ་དང་། སྲོག་རྩ་དེ་དག་གནས་ས་ཤེས་པས་ཡིན་ནོ། གང་ཞིག་ལ། འདིར་གནས་གཅིག་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་ཤུགས་ཆེན་པོས་བརྡེག་མི་དགོས་པར། ཅུང་ཟད་བཙུགས་པ་ཙམ་གྱིས་དུད་འགྲོ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཁ་ཤས་ནང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། དེ་བཞིན་དུ། ང་རང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལ་སོན་སྐབས། ངའི་ཨ་ཁུ་ཞིག་ཕ་སར་བཞུགས་ཤིང་། ངས་ཁོང་ལ་ཕྱག་རོགས་ཞུ་བར་དེར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། ངས་ཞུ་དོན་ནི། ཁོང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཡིན་ནོ།
༢། ཉིན་ཞིག ངས་གནས་འགའ་ཞིག་ཏུ་མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དུད་འགྲོ་ཞིག་གསོད་བཞིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ངོ་། ངས་བྱིས་པའི་སྐབས་སུ་ལྒང་ཕུག་གི་ལྒང་བུར་རྩེད་མོ་རྩེ་བཞིན་དེར། ལྒང་བུ་ཞུ་བར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། དེའི་འགྲམ་དུ། ངས་མི་གསུམ་གྱིས་ཕག་པ་ཞིག་གསོད་བཞིན་པ་མཐོང་ངོ་། ཐོག་མར་ཕག་པ་དེ་སྐད་ངན་འདོན་བཞིན་འདུག་ཀྱང་། ཁོང་ཚོ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་རྩལ་ལྡན་པ་ཞིག་རེད་འདུག་གོ།
༣། ངས་ཁོང་ཚོ་མཐོང་བར། ཁོང་ཚོས་དངོས་པོ་རྣོན་པོ་ཞིག ལག་ཆ་ལྟ་བུ་དེའི་སྐෙརུ་བཞག་ནས། གློ་བུར་དུ་ཕག་པ་དེ་ཡལ་སོང་ངོ་། ལགས་སོ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས། དེའི་ལྒང་བུ་ལྟ་བུ་ལ། ཁོང་ཚོས་དབུགས་བརྒྱབ་སྟེ་ཁེངས་པར་བྱས་ནས། ལྒང་བུ་བཞིན་རྩེད་མོ་རྩེ་བར་མཛད་དོ། ངས་བསམ་པར། དེ་ལྟར་རོ། ང་ཚོས་དཔེ་དོན་རྗེས་མ་སྟེ། ཤིང་གཅོད་མཁན་གྱི་སྐོར་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། འདིར་ཁོང་ཚོའི་ཤེས་ཚད་དམ། རང་རང་གི་ལས་རིགས་ལ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཡོད་པ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ཁོང་ཚོས། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཤིང་སྡོང་གི་རིགས་ཤིག་ཡོད་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་ཆེ་བའི་ཤིང་སྡོང་ཞིག་གོ།
༤། ཤིང་གཅོད་པའི་སྐོར་ལ་གོ་རྟོགས་མེད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ཤིང་སྡོང་དེ་གཏན་ནས་གཅོད་མི་ཚར་བའམ། ཡང་ན། གཏན་ནས་གཅོད་མི་ཐུབ་པར་འགྱུར་རོ། དེ་ནི་ཤིང་སྡོང་དེ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས། ཁོང་ཚོས་གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡལ་ག་རྣམས་གཅོད་པའི་ལས་ལ་ཞུགས་སྐབས། ཉིན་རྗེས་མར་གཡོན་ཕྱོགས་གཅོད་འགོ་བརྩམས་ཚེ། གཡས་ཕྱོགས་དེ་སྐྱེ་འགོ་ཚུགས་པར་འགྱུར་རོ། དེ་འདྲའི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། དེར་བརྟེན། ཁོང་ཚོས་ཤིང་སྡོང་དེ་ནམ་ཡང་གཅོད་མི་ཐུབ་པར་མཛད་དོ།
༥། འོན་ཀྱང་། ཤིང་གཅོད་ལ་མཁས་པའི་ཤིང་གཅོད་མཁན་ཞིག་ཡོད་ན། ཁོང་གིས་ཤིང་དེ་ཆེ་དྲགས་པས། ཡལ་ག་ཙམ་བཅད་པས་མི་ཕན་པར་མཁྱེན་ཏོ། ཁོང་གིས་གློ་བུར་དུ། ཤིང་སྡོང་གི་རྩ་བར། ཆུ་འགྲོ་སའི་རྩ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གིས་ཡལ་ག་རྣམས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་མཁྱེན་ཏོ། དེར་བརྟེན། ཁོང་གིས་ཐོག་མར། ཡལ་ག་གཅོད་པ་དང་གཏུབ་པའི་ལས་ལ་མི་འཇུག་པར། རྩ་བ་དེ་དག་གམ། རྒྱུ་ལམ་དེ་དག་བཅད་པའམ་བཀག་པས། ཉིན་ཤས་ནང་། ཤིང་སྡོང་དེ་སྐམ་ནས་རང་ཤུགས་ཀྱིས་འགྱེལ་བར་འགྱུར་རོ། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།
༦། ད་ནི། ང་ཚོ་བྱ་བ་གསུམ་པ་སྟེ། མཐའ་མའི་དཔེ་དོན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་སྐོར་ལ་སླེབས་ཡོད་དོ། སྔོན་ཚེ་རྒྱ་གར་དུ། རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཏུ་ནོར་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གི་ཕོ་བྲང་ལ་འཇུག་སྒོ་བཞི་ཡོད་དོ།
༧། ཁོང་གི་ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ། རིན་ཐང་ཆེ་བའི་ནོར་རྫས་དང་དངོས་པོ་མང་པོ་ཡོད་དོ། སྒོ་དང་འཇུག་སྒོ་རྣམས་ནི་འཁོར་ལོ་སྟེ། རལ་གྲིའི་འཁོར་ལོས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་འཁོར་བཞིན་ཡོད་པས། དེས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་རྫས་རྐུ་བར་འགྲོ་བ་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། དེར་བརྟེན། སུས་ཀྱང་ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ། ཕོ་བྲང་གི་ནང་ངོས་སུ་འཛུལ་མི་ཐུབ་པར་གྱུར་ཏོ།
༨། དེར་བརྟེན། འཁོར་བཞིན་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། མཚོན་ཆའམ་རལ་གྲིའི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བཞིན་པའི་སྐོར་ལ་གོ་རྟོགས་མེད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས། ཕོ་བྲང་ནང་དུ་འགྲོ་བའི་སྤོབས་པ་བྱེད་མི་ཐུབ་བོ། འོན་ཀྱང་། སྒྱུ་མ་མཁན་སོགས་ལ་རྩལ་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས། འཁོར་ལོ་དེ་ཅིས་འཁོར་བར་བྱེད་པ་ཁོང་ཚོས་རྟོགས་ཐུབ་པར་མཛད་དོ།
༩། འཁོར་ལོ་དེ་འཁོར་བར་བྱེད་པའི་ལྕགས་ཐག་དག་ཡོད་ཅིང་། སྐྱེ་བོ་དེས་ལྕགས་ཐག་དེ་བཅད་པར་འགྱུར་རོ། ལྕགས་ཐག་བཅད་པས་འཁོར་ལོ་དེ་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་བས། ཁོང་ནང་དུ་འཛུལ་ནུས་སོ། དེ་བཞིན་དུ། དཔེ་འདིས་མཚོན་དོན་ནི། ལམ་ལ་རྟོགས་པའི་རྩལ་མི་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ཁོང་ཚོས་ཇི་ཙམ་རིང་སྦྱོང་བརྡར་མཛད་ཀྱང་། ཁོང་ཚོ་ནི་ངོ་མས་ལམ་གྱི་གནད་གལ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སྦྱངས་པ་མ་ཡིན་པའམ་གོ་རྟོགས་མེད་པས།
༡༠། དེར་བརྟེན། ཁོང་ངམ་མོས་མཐར་གཉིས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་གཅོད་མི་ནུས་སོ། གཉིས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའམ། ལགས་སོ། གཉིས་འཛིན་ནི། བདེ་བའི་ཤེས་རབ་ནམ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།
༡༡། ལམ་ལ་རྟོགས་པའི་སྦྱངས་པ་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞིག་གིས། ཉམས་ལེན་གལ་ཆེན་པོའམ། ལམ་གྱི་གནད་གལ་ཆེན་པོ་རྣམས་མཁྱེན་ཏོ། དེ་ནས། ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱངས་པ་མཛད་པས། ཁོང་ངམ་མོས། ལགས་སོ། རླུང་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩ་དབུ་མར་བསྡུ་བའམ། ལགས་སོ། བསྡུ་བར་མཛད་དོ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཁོང་གིས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་མི་དགོས་པར། མཐར་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཞི་བ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།
༡٢། དེར་བརྟེན། དཔེ་དེ་དག་གིས་ལམ་ལ་སྦྱངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་བརྩོན་དགོས་པ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། དེར་བརྟེན། ཐོག་མར། ལམ་ལ་སྦྱངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དགོས་སོ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མཛད་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་གཞི་ལ་སྦྱང་དགོས་ཤིང་། དེ་ནས། ལགས་སོ། གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།
༡༣། དེས་ན། གཞིའི་སྐོར་ལ། འདིར་གཞི་ཞེས་པ་ནི་གནས་ལུགས་ཀྱི་གཞིའམ། འཁོར་བའི་གཞི་ལ་གོ་ཞིང་། འདིར་འཁོར་བའི་གཞི་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གཞི་ལ་གོ་དགོས་སོ། ལུས་ཀྱི་ཆ་ནས། དེ་ལ་རགས་པའི་ལུས། ཕྲ་བའི་ལུས། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ལུས་ཏེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཡོད་དོ།
༡༤། དེར་བརྟེན། འདིར་རགས་པའི་ལུས་ནི་ང་ཚོའི་ཕྱི་ཡི་སྣང་ཚུལ། ང་ཚོའི་གཟུགས། ལག་པ། ལུས། ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། ཕྲ་བའི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ནས། ཕྲ་བའི་ལུས་ལ། དེ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཕྲ་བའི་ལུས་ནི་རླུང༌། རྩ། རླུང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སམ་ཐིག་ལེ་རྣམས་སོ། ཕྲ་བའི་ལུས་དེ་དག་ལས། རྩ། རླུང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཕ་མའི་འདུ་འཕྲོད་ལས་བྱུང་བའི་ཐིག་ལེ་ནང་དུ་འཇུག་པའི་སྐབས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕ་མའི་མངལ་དུ་དངོས་ཀྱི་བྱ་བའམ་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྐབས། རྣམ་ཤེས་དེ་ཐིག་ལེའི་ནང་དུ་ཐིམ་ཞིང་། རྣམ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩ་རྣམས་ཐིག་ལེའི་ནང་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ།
༡༥། དེ་ལྟར། ལགས་སོ། དེ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་དེ་ཐིག་ལེ་དེར་ཐིམ་ནས། དེའི་ནང་དུ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩ་འདི་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། རྩ་ཆགས་པ་ནི་རྩ་དབུ་མ་དེའི་ནང་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།
༡༦། དེ་ནས། རྩ་དབུ་མ་ལས། དཀར་དམར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སམ། ལགས་སོ། ཐིག་ལེ་དེ་དག་ཆགས་སོ། དེ་ནི་རྩ་དབུ་མ་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ། སྙིང་གའི་རྩ་བཞི་ལས་དང་། དེ་ནས་ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་རྩ་བཞི་སྟེ། དེས་སྙིང་གའི་རྩ་བརྒྱད་ཆགས་པར་བྱེད་དོ།
༡༧། དེར་བརྟེན། གཞུང་འདིའི་ནང་དུ། ཐོག་མར་རྩ་དབུ་མ་ཆགས་པ་དང་། དེ་ནས་དེའི་ནང་དུ་སྙིང་གའི་རྩ་བཞི་ཆགས་པར་གསུངས་སོ། དེ་ནས། སྙིང་གའི་རྩ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ནས་གཉིས་སུ་གྱེས་ཏེ། སྙིང་གའི་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། དེ་ནི། ཕྱོགས་བཞིའི་སྙིང་གའི་རྩ་བཞི་པོ་གཉིས་སུ་གྱེས་པ་བཞིན་གསུངས་སོ། དེས་སྙིང་གའི་རྩ། ཕྱོགས་བཞིའི་སྙིང་གའི་རྩ་རྣམས་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། རྩ་རྣམས་ཆགས་ཚུལ་ནི་གཞུང་རེ་རེའི་ནང་དུ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བར་སྣང་ངོ་།
༡༨། དེར་བརྟེན། འདིར་ང་ཚོས་གླེང་བཞིན་པའི་གཞུང་འདིའི་ནང་དུ། རྩ་དབུ་མ་ཆགས་པ་དང་། དེ་ནས་དེ་ལས་སྙིང་གའི་རྩ་བཞི་སྟེ། ཕྱོགས་བཞིའི་རྩ་བཞི་ཆགས་པར་གསུངས་སོ། དེ་ནས། རེ་རེ་ནས་གཉིས་སུ་གྱེས་ཏེ། ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་རྩ་བཞི་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། དེས་ན་ཁྱོན་བསྡོམས་སྙིང་གའི་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། འོན་ཀྱང་། ནཱ་རོ་པའི་གཞུང་དུ། འདིར། ནཱ་རོའི་ཆོས་དྲུག་ནང་དུ། སྙིང་ག་ནི་རྩ་དབུ་མ་དང་སྙིང་གའི་རྩ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། སྙིང་ག་ནི་རྩ་དབུ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནས་རྩ་དབུ་མ་དང་སྙིང་གའི་རྩ་དབུ་མའི་སྟེང་འོག་གི་རྩེ་མོར། རོ་མའི་རྩའི་མདུད་པ་གསུམ་དང་། འོག་གི་རྩེ་མོར་རྐྱང་མའི་རྩའི་མདུད་པ་གསུམ་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ནི་དམར་དཀར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ།
༡༩། དེ་ནས། མདུད་པ་གཉིས་ཀྱི་བར། མདུད་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན། ཕྱོགས་བཞིའི་རྩ་བཞི་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་རྩ་བཞི་ཆགས་ཤིང་། དེ་དག་གཉིས་སུ་གྱེས་པས་ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། དེས་ན། ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སོ། འདི་ནི་སློབ་དཔོན་རིག་འཛིན་ཞེས་པས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། མ་རེད་དམ། མམ། རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སོ། ཁོང་ནི་གྲགས་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནོ།
༢༠། དེར་བརྟེན། འདིར་རིག་འཛིན་ཞེས་པ། ཕལ་ཆེར། རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། རིག་འཛིན་ཏི་ལོ་པ་ཡིན་སྲིད་ཅིང་། ཁོང་རྣམས་ནི་ཉམས་ལེན་འདི་དག་གི་ཉམས་ལེན་པ་ཆེན་པོ། ངས་ཟེར་ན། གྲགས་ཆེན་ནམ་རླབས་ཆེན་གྱི་གང་ཟག་ཅིག་ཡིན་ནོ། ཁྱེད་ཀྱིས་ད་ལྟ་གསུངས་པའི་ཉམས་ལེན་འདི། རྩ་དབུ་མའི་སྟེང་འོག་གི་རྩེ་མོར་རྩའི་མདུད་པ་ཡོད་པ་སོགས་རྩ་ཆགས་ཚུལ་འདི། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ། རྒྱལ་བ་དབེན་ས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེན་པོའམ་ལེགས་པར་བརྩམས་པར་བཞེད་དོ། ངས་དཔེ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་བའི་རྩ་ཆགས་ཚུལ་གྱི་རེའུ་མིག་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ། དེ་ནི་རྩ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཁྱབ་ཚུལ་ཡིན་ནོ།
༢༡། དེ་ནི་སྙིང་གའི་རྩའི་རི་མོ། རྩ་དབུ་མ། དཀར་དམར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། རྩ་གསུམ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩ་འཁོར་དྲུག་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཚུལ། དེ་ནས། སྤྱི་བོར་རྩ་སོ་གཉིས། མགྲིན་པར་རྩ་བཅུ་དྲུག། སྙིང་གར་རྩ་བརྒྱད་ཆགས་ཚུལ། མིན། དེས་ན། གཞུང་འདི་ལྟར་ན། ལགས་སོ། སྙིང་གའི་རྩ་བརྒྱད་ཆགས་པ་དང་། རེ་རེ་ནས་རྩ་གསུམ་དུ་གྱེས་ཏེ། རྩ་ཉེར་བཞི་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། རྩ་རྣམས་གསུམ་དུ་གྱེས་པས། སྙིང་གའི་རྩ་ཉེར་བཞི་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ།
༢༢། རྩ་བརྒྱད་ནི་ཁྲག་དམར་པོའམ་ཁྲག་དམར་རྒྱུ་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། རྩ་བརྒྱད་ནི་རླུང་དང་། གཞན་བརྒྱད་ནི་དཀར་ཐིག་རྒྱུ་བའི་རྩའོ། ཚང་མ་མཉམ་དུ་བསྡོམས་ན། དེ་ནི་ལགས་སོ། ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་རྩ་ལ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། དེ་ནི་གསུམ་ཡིན་དགོས་སོ། དེ་ནི་གྲངས་ཀ་དང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་ཡིན་ནོ།
༢༣། དེས་ན། ཉེར་བཞི་དེ། དེས་ན། རྩ་ཉེར་བཞི་ཆགས་ཤིང་། རྩ་ཉེར་བཞི་པོ་དེ་རེ་རེ་ནས་གསུམ་དུ་གྱེས་ཏེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། དེས་ན། རྩ་ཉེར་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་རྩ་ཡིན་ནོ། རེ་རེ་ནས་གསུམ་དུ་གྱེས་ཏེ། ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་སྙིང་གའི་ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་རྩར་གྱེས་པར་འགྱུར་རོ། དེས་ན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས། རྩ་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་འདི་དག་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ།
༢༤། རྩ་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་པོ་དེ། རྩ་རེ་རེ་ནས་སྟོང་ཕྲག་ཏུ་གྱེས་པའམ་འགྱུར་བའམ་གྱེས་པར་འགྱུར་རོ། དེས་ན། རྩ་ཁྲི་བདུན་དང་སྟོང་གཉིས་ལས་སོ། དེ་ནས། རྩ་ཁྲི་བདུན་དང་སྟོང་གཉིས་པོ་དེ་གྱེས་ཏེ། མཐར་རྩའི་གྲངས་ནི་བྱེ་བ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ངས་བསམ་ན། དེ་ནས། སྙིང་གའི་རྩའི་གཡས་གཡོན་ཕྱོགས་ནི། དཀར་དམར་གྱི་རྩ། དཀར་དམར་གྱི་ཐིག་ལེ་ཡིན་ནོ། འདི་གཉིས་ཀྱིས་རྩ་དབུ་མའི་རྩེ་མོ་དང་སྟེང་འོག་གི་རྩེ་མོར་རྩའི་མདུད་པ་བཟོ་བར་བྱེད་དོ།
༢༥། དེ་ནས། འདི་བརྒྱུད་ནས། འདི་ཡིས་སོ། དེ་ནས་རྗེས་མར། ང་ཚོས་རྩ་འཁོར་བཞི་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། རྩ་འཁོར་བཞི་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། སྤྱི་བོར་ནི། སྤྱི་བོའི་རྩ་འཁོར་ཆགས་ཏེ། ལགས་སོ། འཁོར་ལོ། འཁོར་ལོའི་རྩ། སྤྱི་བོར་རྩ་སོ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་འཁོར་དང་ལྡན་པའོ། མགྲིན་པར་ནི། རྩ་བཅུ་དྲུག་གི་རྩ་འཁོར་དྲུག་ཡོད་ཅིང་། སྙིང་གར་ནི། རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་རྩ་འཁོར་ཡོད་ལ། ལྟེ་བར་ནི་རྩ་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་ཡོད་དོ།
༢༦། རྩ་འཁོར་གཞན་གཉིས་ནི། རྩ་འཁོར་གཅིག་ནི་གསང་གནས་སུ་གསང་གནས་སུ་རྩ་སོ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་རྩ་ཡོད་ལ། དབང་པོའི་རྩེ་མོར་ནི་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། དེས་ན་འདི་ནི་རྩ་འཁོར་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། དཀར་དམར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དབུས་མའི་དབུས་སུ་ཐིམ་པས། དཀར་དམར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབུས་ན་གནས་པའི་དབུས་མའོ། རླུང་སེམས་ཐམས་ཅད་ནི་དཀར་དམར་གྱི་ཐིག་ལེའི་བར་ན་ཡོད་པའི་རྩ་དབུ་མར་ཐིམ་པའམ་འདུས་པར་བྱེད་དོ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས། དཀར་ཐིག་ནི་དཀར་ཐིག་གིས་སྤྱི་བོར་འགྲུལ་བཞུད་མཛད་དེ། སྤྱི་བོར་སླེབས་པ་ན། ད་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་འབྱུང་ངོ་། གྱེན་དུ་ཕྱིན་ནས་སྤྱི་བོར་སླེབས་པ་ན།
༢༧། དེ་ནི་དཀར་ཐིག རུས་པ་དང་རྐང་མར་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། དེ་ནས། སྙིང་གའི་རྩ་དབུ་མ་ལས། དམར་པོའི་ཐིག་ལེ་མར་བབས་ཏེ། ལྟེ་བར་གནས་ཤིང་། ལྟེ་བར་གནས་པ་དེས། ཤ་དང་ཁྲག པགས་པ་བཅས་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། དེས་ན། རྩ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མཁའ་འགྲོ་མའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། རྩའི་ནང་གི་ཐིག་ལེ་རྣམས་ནི་དཔའ་བོའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་སོ། དེ་ནས། འདིས་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་འབྱུང་བ་བཞི་ཆགས་པར་བྱེད་དེ། གསང་གནས་སུ་སའི་ཁམས་ཆགས་པ་དང་། ལྟེ་བར་རླུང་གི་ཁམས། སྙིང་གར་ཆུའི་ཁམས། མགྲིན་པར་མེའི་ཁམས་བཅས་སོ། ལུས་ཀྱི་བ་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ཞེས་པའི་རླུང་གིས་ཁྱབ་པའམ་ཁེངས་ཡོད་དོ།