Audio recorded at Tibetan Buddhist Institute, Adelaide. Transcript auto-generated and AI-corrected; may contain errors.
About this talk. In this 47-minute teaching on the Wheel of Life, Kyabje Rinpoche brings the bhavachakra alive through specific visual detail and compelling narrative: the six realms (hells hot and cold; animals; hungry ghosts; humans; gods and demigods), Mount Meru’s jealousy-provoking fruit tree, and Dharmarāja’s karmic mirror—an impossible-to-deceive device illustrated with an anecdote about a Dharma book seller paid in lentils. The three center animals—cock, snake, pig—represent attachment, hatred, and ignorance, the afflictive emotions that keep the wheel spinning. He then explains the 12 links of dependent origination: how ignorance plants the seed of karma on consciousness, and how craving and grasping activate these latencies toward rebirth. For practitioners seeking visual grounding in how saṃsāra functions.
File metadata (for organising)
File: 3B – 1991 Easter Retreat – KR.mp3
UUID: 58880fe7-9b3e-4592-b1c0-1aceb3f2f8d6
Teacher: Kyabje Rinpoche
Collection: Wheel of Life
Date: 1991 (exact day not recorded)
Recorded at: Tibetan Buddhist Institute, Adelaide
Words: ~2,238
These beans, the color of the various types of beings, intermediate beings. If we were to list those, for example, intermediate being of hell has a black color. The intermediate animal is blue, God, white, human, yellow, hungry ghost, clear like the water. Transparent. And then there are then with reference to the actual taking and rebirth, there are four types of birth.
There is birth from womb, birth from egg, spontaneous rebirth, and birth from moisture. With the spontaneous birth is simply having searched for a place of rebirth. One sees a appropriate place where one wishes to take rebirth, and simply by thinking to rebirth there, one appears completely embodied without having to go through the intermediate stages within a parent. So one spontaneously appears with the complete body. And then rebirth from moisture is, you know, this would be the types of insects.
You know, there are many types of insects which are born in the summer due to heat. And then there’s Then there is egg birth. There would be, for example, birds born from eggs. Then there is birth from womb, and that would be, for example, human beings. So there are human beings who are born from womb, human beings are born from eggs, and human beings who are born spontaneously.
The first human inhabitants of this world were born spontaneously. They weren’t were not born from parents. The actual taking of rebirth, which is the eleventh link, is when the migrating consciousness enters into the union of sperm and ovum of the parents in the case of a human being. And then proceeding from there, the various results as was explained just last teaching where once the consciousness has entered into this union, then name and form arise, the sixth sense faculties, contact and feelings. Now, the second moment after birth, some ways of presenting set this as the beginning of death.
Others say this is the beginning of aging, the second moment So this twelfth link is a combination of aging and death. Aging beginning the second moment after birth where the aggregates begin to deteriorate, and then the actual final deterioration which is death. So this is just been a very coarse presentation of the 12 links of dependent origination. It hasn’t been detailed at all. So with respect to karma or actions, there there are both skillful and unskillful karmas.
So there is is both the process of the 12 links of dependent origination arising out of skillful actions and unskillful actions. So, would, what would be the course of proceeding in terms of unskillful actions over the process of the 12 links of dependent origination. That through the force of being motivated by ignorance, one engages in an action which creates an unskillful propelling karma which is then imprinted on the consciousness. Unskillful propelling karma. So, we finished three links.
We basic ignorance, karmic formation, and consciousness. So, there is now the consciousness which has a negative propelling karmic latency imprinted upon it, and now due to the force of the eighth and ninth link craving and grasping, it is as if watered, that is, propelling karmic latency is now being activated. And this leads to the tenth link, the coming to be or becoming which is the latency which is just about to ripen, to express itself. Which leads to the intermediate rebirth, that is the consciousness is then propelled to enter into a particular place of rebirth. Then the second moment after rebirth begins aging.
And then wherever the rebirth is taking place, there now follows the fourth, fifth, sixth, and seventh links, name and form, sixth sense faculties, contact and feelings arise. So whether one is being reborn in a bad migration or a happy migration, this procedure would be followed. So in the actual place which migration will take place is one of the is as depicted here, one of the six types of migrators. And for example, this lower section of the six levels of this drawing, it shows the level of the hell and they’re divided into hot hell and cold hell. So hot hells are to the south and cold hells are in the north.
Then there’s the level of animals. Then the level of hungry ghosts on the right side. So the there are two drawings, two sections of the drawing on the upper part. The right hand section, the upper right hand section is the level of the human beings and then the left hand section, they’ve combined in one section the gods and the demigods.
So the demigods live at the base of Mount Meru, and the Gods themselves live on Mount Meru. And there is a tree you can see growing and the roots of the tree are at the base where the demigods live. But the fruit is ripening in the level of the of the gods and it’s a very delicious fruit and they’re always fighting over this. So the demigods have a great deal of jealousy. Because they because they’re jealous about the gods getting all their fruit.
So if you notice in the bottom section, which is in the hell area, there’s a central figure and that central figure is Yama, the Lord of Death. And all those within cyclic existence, those who have not had direct realization of emptiness upon their death, they must come before Yama. So coming before the Lord of Death, one is then judged as to according to the quality of your life, as to how much how many skillful actions, and how much unskillful actions you’ve created. And those who have created a great deal of skillful action, you know, in this circle here, they’re allowed to pass upwards and things go very well for them.
Those who have predominantly been involved in unskillful actions, they are as are led they are tied and bound and led into the various bad migrations such as the hot hell and cold hell. Rather than Yama, I think it’s Dharmarāja. Dharmarāja. He can’t be tricked. He’s quite he’s quite fair about how he metes out the disposition of your skillful and unskillful actions, the results of that.
So he’s extremely fair, He doesn’t miss even the slightest positive action that you’ve created or even this, but also doesn’t miss the slightest negative action you’ve created. So we might think, well, how does he know what I did? You know, I’ve kept my actions pretty secret. So how did how does Karma Rāja come to know about all the things that we do? Because, at the time of our birth, there is a celestial being which is born along with us.
And whatever we do, wherever we go, this body follows us inseparably and it’s keeping accounts of all the various actions that we create. And at the time of our death it presents the ledger to Dharmarāja. And, at the time of our death and the celestial being presents the ledger of the counting of our various actions to Dharmarāja and if there’s doubts, then there is a, he has a large mirror which, which can be looked into. Because and everything that we’ve done appears in this mirror. So there’s no chance that we can lie or we can trick saying that we didn’t do what we did do.
So there was one person who came before Dharmarāja and Dharmarāja was questioning him about his actions during the course of his life and he said, According to the ledger, you sold some Dharma books. Is that true? No, no, no, no.
It never happened. No, according to the court, you sure? No, it never happened. No question. And so he said, Well, let’s take a look in the mirror.
So I looked in the mirror and there’s this guy selling Dharma books. And he’s getting peas as payment, lentils — lentils as payment. And he’s got this big pile of lentils for from having sold his books. So everything this this mirror cannot be fooled. Everything appears in this karmic mirror.
So according to the skillfulness of one’s actions, Dharmarāja says, leads you upward into the happy migrations or he brings you down into the bad migrations where various types of suffering suffering are a result. So, what keeps us cycling in this continual experiencing of happiness and suffering, and what is it that prevents us from liberation and keeps the wheel of cyclic existence turning? It is in this central circle where it is represented by a cock, a snake, and a pig. So these three animals symbolize the three root afflictive emotions. The cock because it has great desires, is a very desirous being, it symbolizes attachment.
The snake because it’s very aggressive, symbolizes hatred. And the pig because it’s extremely stupid symbolizes ignorance. And these are what keeps the cyclic existence turning. So, we’re not saying these are symbolic. These animals are symbolic of these three.
We’re not saying these animals that hatred, for example, is a snake. We’re saying it’s symbolic of a snake. But, the actual three afflictive emotions are within our own minds. That is to say, we have within our own minds ignorance, attachment, and anger. What is it that actually turns cycling?
Is it keeps the cyclic existence turning? Is it something outside or inside? What is it, now we have to examine, what is it that brings us suffering? Is it something of ourselves or inside of ourselves?
We have to look to see whether our enemy is inside ourselves or outside of ourselves. What do you think? Opinion that it is something other than themselves, like other people who are continually bringing them their problems. But, in fact, it is nothing other than our own afflictive emotions and actions which keep us turning within cyclic existence.
No one else can cause us to to revolve in cyclic existence. Nothing outside of ourselves. Some Some people simply don’t understand that one’s enemy is within oneself and they see the enemy outside themselves. They see it is something outside themselves which is harming them, is bringing them obstacles. So, these three root afflictive emotions have as their root ignorance.
Attachment and anger arise dependent upon ignorance. The ultimate foundation of cyclic existence is ignorance as it was depicted in the 12 links of dependent origination where it is initiated by ignorance. So as I mentioned previously in in the the the the way of explaining the 12 links of dependent origination, there was one way in which it explained in terms of refuting those who did not accept previous birth. And this, the 12 links are what is emphasized that there are three causes bringing about four results. The three causes bring The non-existence of previous lives, the proof is explained in terms of the three causes, the first three links bringing about the next four results.
In refuting those who hold a distorted view of the nonexistence of future lives, then it’s explained in terms of the three Then, then three, then it’s presented in terms of three causes. The three causes being craving, grasping, and coming to be, bringing about two results, birth and aging and death as one. So it would be very useful to understand this presentation which is made use of in order to refute those who hold a view that future lives do not exist in terms of three causes and four results. For example, in order that we take rebirth from previous existence is necessary to rely upon a flood of afflictions and karma. So, the reason for taking rebirth is that from previous actions created in the past life.
And these actions are presented as the second of the 12 links, karmic formations. And this, but in turn, these actions have to be motivated. So, this motivator of these actions of karmic formations is ignorance, the first link. And this this karmic formations are not simply dissipated that they are implanted upon a consciousness that the latencies are impressed upon the consciousness which is the third link of dependent origination. So looking at these three, ignorance is likened to the planter of a seed.
Karmic formations is a seed which is planted, and consciousness is the field in which the seed is planted. So is the planter, the planter is ignorance, the seed which is being planted is karmic formation and the field is consciousness. So these three causes arise in a previous life. Then in terms of the four results which arise out of these three causes, the four results occurring during the course of the present life, then there are, there is the embodiment and the resources. The first two of these four results establish the embodiment. The latter two of the four links establish the resources. So in explaining these, the fourth link, name and form, is the gross establishment of the embodiment or the body. And then the fifth, sixth sense faculties, is the completion of the establishment of the body.
The fourth link is that one achieves a rough embodiment, and the fifth, the details of the body are established.
Translation / བསྒྱུར།
This translation was generated using Gemini Pro 2.5 with a curated Buddhist terminology glossary and verified for register, glossary use, and absence of English leakage. The English transcript above remains the authoritative source.
བོད་ཡིག་བསྒྱུར། (Tibetan Translation)
འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་ ༣བ ༡༩༩༡-དཔྱིད་ཀའི་ཆོས་ཐུན།
**བλྟ་བའི་ལེགས་བཤད།** རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་བཤད། — མཚམས་དང་ལས་གཞི།
**ཡུན་ཚད།** སྐར་མ་ ༤༧.༣
**ཚིག་གྲངས།** ༢,༢༥༦
**དཔེ་ཚད།** ཌིབ་གྲམ་ནོ་ཝ་-༣
**ཞུ་དག་བཏང་བ།** ༢
**བསྒྱུར་བའི་ཚེས་གྲངས།** ༢༠༢༦-༠༢-༢༧ ༢༢:༠༧
—
འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་དང་བར་དོའི་སེམས་ཅན་གྱི་མདོག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་བགྲང་ན། དཔེར་ན། དམྱལ་བའི་བར་དོའི་སེམས་ཅན་ལ་མདོག་ནག་པོ་ཡོད་དོ། །དུད་འགྲོའི་བར་དོ་པ་ནི་སྔོན་པོ་དང་། ལྷ་ནི་དཀར་པོ། མི་ནི་སེར་པོ། ཡི་དྭགས་ནི་ཆུ་ལྟར་དྭངས་པའོ། །དྭངས་ཤིང་གསལ་བའོ། །དེ་ནས་སྐྱེ་བ་དངོས་སུ་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་གནས་བཞི་ཡོད་དོ།།
དེ་ལ་མངལ་སྐྱེས་དང༌། སྒོང་སྐྱེས། རྫུས་སྐྱེས། དྲོད་སྐྱེས་བཅས་ཡོད་དོ། །རྫུས་སྐྱེས་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་བཙལ་ཏེ། རང་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་འདོད་པའི་གནས་འོས་ཤིག་མཐོང་ནས། དེར་སྐྱེ་བར་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཕ་མའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་བརྒྱུད་མི་དགོས་པར། ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་བཅས་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་མངོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དྲོད་སྐྱེས་ནི་འབུ་སྲིན་གྱི་རིགས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། དབྱར་ཁར་དྲོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་འབུ་སྲིན་མང་པོ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།།
དེ་ནས་སྒོང་སྐྱེས་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན། བྱ་རྣམས་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་མངལ་སྐྱེས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མི་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་མངལ་ལས་སྐྱེས་པའི་མི་རྣམས་དང༌། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་མི་རྣམས། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ།།
འཇིག་རྟེན་འདིའི་མིའི་འགྲོ་བ་ཐོག་མ་རྣམས་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི། ཕ་མ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དངོས་སུ་ལེན་པ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་པ་སྟེ། འགྲོ་བའི་རྣམ་ཤེས་དེ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་གི་འདུས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གོང་དུ་ཆོས་ཐུན་མཐའ་མར་བཤད་པ་ལྟར། རྣམ་ཤེས་འདུས་པ་འདི་ལ་ཞུགས་ནས་མིང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །རེག་པ། ཚོར་བ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེ་བ་བླངས་པའི་ཕྱི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འཆི་བའི་འགོ་ཚུགས་པར་འདོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ།།
ལ་ལས་འདི་ནི་རྒ་བའི་འགོ་ཚུགས་པ་ཡིན་ཟེར་ཏེ། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་རྒུད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་པ་འདི་ནི་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་གཉིས་ཀྱི་བསྡུས་པ་ཞིག་གོ །རྒ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བླངས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་རྒུད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། དེ་ནས་མཐར་ཐུག་གི་རྒུད་པ་སྟེ་འཆི་བ་འབྱུང་ངོ༌། །འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རགས་པའི་ངོ་སྤྲོད་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཞིབ་ཆ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་སམ་བྱ་བ་ལ་མཚོན་ན། དགེ་བའི་ལས་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ།།
དེས་ན་ཐབས་མཁས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འབྱུང་རིམ་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །དེས་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འབྱུང་རིམ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནམ། མ་རིག་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས། མི་དགེ་བའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཤིག་བསགས་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་ཤེས་ལ་བག་ཆགས་སུ་བཞག་པའོ། །མི་དགེ་བའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་གསུམ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད། རྣམ་ཤེས་བཅས་རྫོགས་སོ།།
ད་ནི་མི་དགེ་བའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ངན་པ་ཞིག་བཞག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཤིག་ཡོད་དེ། ད་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས། དེ་ལ་ཆུ་བཏབ་པ་དང་འདྲ་བར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དེ་ད་ལྟ་སད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་པ་སྲིད་པ་སྟེ་ད་ལྟ་སྨིན་ལ་ཁད་དུ་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་དེ་ལ་ཁྲིད་དེ། དེས་རང་གི་ནུས་པ་མངོན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་བར་དོའི་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་ཁྲིད་དེ། རྣམ་ཤེས་དེ་སྐྱེ་བའི་གནས་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཏུ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་རྒ་བ་འགོ་ཚུགས་སོ།།
དེ་ནས་སྐྱེ་བ་གང་དུ་བླངས་ཀྱང༌། ད་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ་སྟེ། མིང་གཟུགས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །རེག་པ། ཚོར་བ་རྣམས་འབྱུང་ངོ༌། །དེས་ན་ངན་འགྲོར་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་། བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་། འབྱུང་རིམ་འདི་བཞིན་དུ་འགྲོ་དགོས་སོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དངོས་སུ་ལེན་པ་ནི་འདིར་བཀོད་པ་ལྟར། འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་ནང་གི་གཅིག་ཡིན་ནོ།།
དཔེར་ན། རི་མོ་འདིའི་རིམ་པ་དྲུག་གི་འོག་གི་ཆ་འདིས། དམྱལ་བའི་གནས་རིམ་སྟོན་ཅིང༌། དེ་ཡང་ཚ་དམྱལ་དང་གྲང་དམྱལ་དུ་དབྱེ་ཡོད། ཚ་དམྱལ་རྣམས་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ལ། གྲང་དམྱལ་རྣམས་ནི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་དོ།།
དེ་ནས་དུད་འགྲོའི་གནས་རིམ་ཡོད། དེ་ནས་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཡོད། སྟེང་གི་ཆའི་རི་མོ་གཉིས་ཡོད་དེ། གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟེང་གི་ཆ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཡིན་ལ། གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ལ་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གཉིས་ཆ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཡོད།
དེས་ན་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ནི་རི་རབ་ལྷུན་པོའི་རྩ་བར་གནས་ཤིང་། ལྷ་རྣམས་ནི་རི་རབ་ལྷུན་པོའི་སྟེང་དུ་གནས་སོ། །ཤིང་སྡོང་ཞིག་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཐོང་ཐུབ་ལ། ཤིང་སྡོང་དེའི་རྩ་བ་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་གནས་སའི་རྩ་བར་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་རིམ་དུ་སྨིན་ཞིང་། དེ་ནི་རོ་བཅུད་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པའི་འབྲས་བུ་ཞིག་ཡིན་པས་ཁོང་ཚོ་རྒྱུན་དུ་དེའི་ཆེད་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ལ་ཕྲག་དོག་ཆེན་པོ་ཡོད་དོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་ཕྲག་དོག་བྱེད་པས་སོ།།
གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་འོག་གི་ཆ་སྟེ་དམྱལ་བའི་ཁམས་སུ་ཡོད་པའི་དཀྱིལ་གྱི་སྐུ་གཟུགས་དེ་ལ་བལྟས་ན། དེ་ནི་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོ་ཡ་མ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་ན་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་འཆི་བའི་ཚེ། ཡ་མའི་མདུན་དུ་ངེས་པར་དུ་འགྲོ་དགོས་སོ། །དེས་ན་གཤིན་རྗེའི་མདུན་དུ་སླེབས་ནས། རང་གི་ཚེ་སྲོག་གི་རང་བཞིན་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཐབས་མཁས་ཀྱི་བྱ་བ་ཇི་ཙམ་བསགས་པ་དང༌། མི་དགེ་བའི་ལས་ཇི་ཙམ་བསགས་པ་ལ་བརྟག་དཔྱད་མཛད་དོ། །ཐབས་མཁས་ཀྱི་བྱ་བ་མང་པོ་བསགས་པ་རྣམས་ནི། འཁོར་ལོ་འདིའི་ནང་དུ་གོང་དུ་འགྲོ་བར་བཅུག་སྟེ། ཁོང་ཚོར་ལེགས་པོ་འབྱུང་ངོ་།།
མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་གཙོ་བོར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི། བསྡམས་ནས་ཚ་དམྱལ་དང་གྲང་དམྱལ་ལྟ་བུའི་ངན་འགྲོ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཁྲིད་དོ། །ཡ་མ་ལས་ཀྱང་། ངས་དེ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཡིན་པར་སེམས། ཆོས་རྒྱལ་ལོ། །ཁོང་ལ་མགོ་སྐོར་གཏོང་མི་ཐུབ། ཁོང་གིས་ཁྱེད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བགོ་བཤའ་གནང་ཚུལ་ལ་ཤིན་ཏུ་དྲང་པོ་མཛད་དོ།།
དེས་ན་ཁོང་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲང་པོ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་དགེ་བའི་བྱ་བ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་ཁོང་གིས་བརྗེད་མི་སྲིད། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་བརྗེད་མི་སྲིད་དོ། །དེས་ན་ང་ཚོས་བསམ་ན། ཨ་ཙི། ངས་བྱས་པ་དེ་ཁོང་གིས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ནམ། ངས་རང་གི་བྱ་བ་རྣམས་གསང་བ་དམ་པོར་བཟུང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྙམ་མོ། །དེས་ན་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ང་ཚོའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ། རྒྱུ་མཚན་ནི། ང་ཚོ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན། ང་ཚོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་སེམས་ཅན་ཞིག་ཡོད་དོ།།
ང་ཚོས་གང་ཞིག་བྱས་ཀྱང་རུང་། གང་དུ་སོང་ཡང་རུང་། ལུས་འདི་ང་ཚོ་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྲོགས་ཤིང་། ང་ཚོས་བསགས་པའི་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྩིས་རྒྱག་བཞིན་ཡོད། ང་ཚོ་འཆི་བའི་ཚེ་དེས་རྩིས་དེབ་དེ་ཆོས་རྒྱལ་ལ་འབུལ་ལོ། །ང་ཚོ་འཆི་བའི་ཚེ་ལྷའི་སེམས་ཅན་དེས་ང་ཚོའི་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྩིས་ཀྱི་དེབ་དེ་ཆོས་རྒྱལ་ལ་ཕུལ་ན། གལ་ཏེ་དོགས་པ་བྱུང་ན་ཁོང་ལ་མེ་ལོང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེའི་ནང་དུ་བལྟ་ཐུབ་བོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི། ང་ཚོས་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་མེ་ལོང་འདིའི་ནང་དུ་མངོན་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་ང་ཚོས་རྫུན་བཤད་པའམ་ཡང་ན་ང་ཚོས་བྱས་པ་དེ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་མགོ་སྐོར་གཏོང་བའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ།།
དེ་ལྟར་མི་ཞིག་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་མདུན་དུ་སླེབས་ནས། ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཁོའི་ཚེ་གཅིག་རིང་གི་བྱ་སྤྱོད་སྐོར་ལ་དྲི་བ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་གསུངས་པར། རྩིས་དེབ་ལྟར་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་དཔེ་འགའ་བཙོངས་འདུག དེ་བདེན་ནམ། མ་རེད། མ་རེད། མ་རེད།
དེ་འདྲ་ཡེ་ནས་མ་བྱུང་ངོ་། །མ་རེད། ཁྲིམས་ཁང་གི་གསུང་དོན་ལྟར་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་བཙོངས་པ་གདོན་མི་ཟའོ། །མ་རེད། དེ་འདྲ་ཡེ་ནས་མ་བྱུང་ངོ་། །དྲི་བ་མེད་དོ། །དེས་ན། ཁོང་གིས་གསུངས་པར། འོ་ན། མེ་ལོང་ནང་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།
དེ་ནས་མེ་ལོང་ནང་དུ་བལྟས་པས། ཕོ་གསར་དེས་ཆོས་དཔེ་བཙོང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཁོས་སྲན་མ་དང་སྲན་ཆུང་སོགས་གླ་རྔན་དུ་ལེན་བཞིན་འདུག ཁོས་དཔེ་ཆ་བཙོངས་པ་ལས་སྲན་མའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསགས་འདུག དེས་ན་མེ་ལོང་འདི་ལ་མགོ་སྐོར་གཏོང་མི་ཐུབ། ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱི་མེ་ལོང་འདིའི་ནང་དུ་མངོན་པར་འགྱུར་རོ།།
དེས་ན་རང་གི་ལས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་བསྟུན་ནས། ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཁྱེད་རང་ཡར་བདེ་འགྲོའི་གནས་སུ་ཁྲིད་པའམ། ཡང་ན་མར་ངན་འགྲོའི་གནས་སུ་ཁྲིད་དེ། དེར་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན། ང་ཚོ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་མྱོང་བ་འདིའི་ནང་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཁོར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ནམ། ཐར་པ་ལས་ང་ཚོ་ལ་བར་ཆད་གཏོང་བ་དང་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་རྒྱུན་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་དཀྱིལ་གྱི་འཁོར་ལོའི་ནང་དུ་བྱ་དང་། སྦྲུལ། ཕག་པ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད་དོ།།
དུད་འགྲོ་འདི་གསུམ་གྱིས་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་གསུམ་མཚོན་ཏེ། བྱ་དེ་འདོད་ཆགས་ཆེ་ཞིང་འདོད་སྲེད་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས། དེས་འདོད་ཆགས་མཚོན་ནོ། །སྦྲུལ་དེ་ཤིན་ཏུ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བས། ཞེ་སྡང་མཚོན་ནོ། །ཕག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གླེན་པ་ཡིན་པས། མ་རིག་པ་མཚོན་ནོ། །འདི་དག་ནི་འཁོར་བ་རྒྱུན་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་སོ།།
དེས་ན་ང་ཚོས་འདི་དག་ནི་མཚོན་དོན་ཡིན་ཟེར་གྱིན་ཡོད། དུད་འགྲོ་འདི་དག་ནི་འདི་གསུམ་གྱི་མཚོན་དོན་ཡིན་ནོ། །ང་ཚོས་དུད་འགྲོ་འདི་དག་ནི་ཞེ་སྡང་སྦྲུལ་ཡིན་ཟེར་གྱིན་མེད་དེ། དེ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་མཚོན་དོན་ཡིན་ཟེར་གྱིན་ཡོད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དངོས་གསུམ་ནི་རང་རེའི་སེམས་རྒྱུད་ན་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་རང་རེའི་སེམས་རྒྱུད་ན་མ་རིག་པ་དང་། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ་བཅས་ཡོད་དོ། །དངོས་སུ་འཁོར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ནམ།
ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་ནང་གི་དངོས་པོ་ཞིག་གམ། དེ་གང་ཡིན་ནམ། ད་ང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། ང་ཚོར་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་གང་ཡིན་ནམ། རང་ཉིད་ལས་བྱུང་བའམ། ཡང་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་ནང་ནས་བྱུང་བའམ།
ང་ཚོས་རང་གི་དགྲ་བོ་ནང་དུ་ཡོད་དམ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོད་དམ། བལྟ་དགོས། ཁྱེད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བསམ་གྱིན་ཡོད། དེ་ནི་རང་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ཞིག །དཔེར་ན་མི་གཞན་དག་གིས་རྒྱུན་དུ་རང་ལ་དཀའ་ངལ་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་སུ་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ལས་གཞན་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་དག་གིས་ང་ཚོ་འཁོར་བའི་ནང་དུ་རྒྱུན་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་དོ།།
གཞན་སུས་ཀྱང་ང་ཚོ་འཁོར་བའི་ནང་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །རང་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ནུས་སོ། །ལ་ལ་ནི་རང་གི་དགྲ་བོ་རང་གི་ནང་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཧ་གོ་གི་མེད་པར། དགྲ་བོ་ཕྱི་རོལ་དུ་མཐོང་གིན་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་གིས་རང་ལ་གནོད་སྐྱེལ་བ་དང་བར་ཆད་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་། །དེས་ན་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།
འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན། འཁོར་བའི་རྩ་བ་མཐར་ཐུག་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་མ་རིག་པས་འགོ་བརྩམས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གོང་དུ་བདག་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་མི་འདོད་པ་རྣམས་དགག་པའི་ཆེད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། འདིར་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་ནན་བཤད་མཛད་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་བཞི་སྐྱེད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་བཞི་སྐྱེད་པའོ། །སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་རྒྱུ་གསུམ་སྟེ་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་བཞི་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་ཡོད།
ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ལོག་ལྟ་འཛིན་པ་རྣམས་དགག་པའི་སྐབས། དེ་ནས་རྒྱུ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཤད་དོ། དེ་ནས། གསུམ། དེ་ནས་རྒྱུ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་གསུམ་ནི་སྲེད་པ། ལེན་པ། སྲིད་པ་བཅས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གཉིས་སྐྱེད་དེ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའོ། །དེས་ན་རྒྱུ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་དགག་པའི་ཆེད་དུ་བཀོལ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་རྟོགས་ན་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཐོགས་ཆེའོ།།
དཔེར་ན། ང་ཚོས་སྔོན་གྱི་ཚེ་ལས་ཡང་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ལ་ཉོན་མོངས་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །དེས་ན། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། འདས་པའི་ཚེ་ན་བསགས་པའི་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།
ལས་འདི་དག་ནི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཉིས་པ་སྟེ་འདུ་བྱེད་དུ་བསྟན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལས་འདི་དག་ལ་ཀུན་ནས་སློང་མཁན་ཞིག་དགོས་པ་ཡིན། དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་འདི་དག་གི་ཀུན་སློང་ནི་རྟེན་འབྲེལ་དང་པོ་སྟེ་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་དེ་ལྟར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རྣམ་ཤེས་ཤིག་གི་སྟེང་དུ་བག་ཆགས་སུ་བཞག་པ་སྟེ། བག་ཆགས་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཤེས་སྟེང་དུ་བཞག་གོ།།
དེས་ན་འདི་གསུམ་ལ་བལྟས་ན། མ་རིག་པ་ནི་ས་བོན་འདེབས་མཁན་དང་འདྲ། འདུ་བྱེད་ནི་བཏབ་པའི་ས་བོན་དང་འདྲ། རྣམ་ཤེས་ནི་ས་བོན་བཏབ་པའི་ཞིང་དང་འདྲའོ། །དེས་ན་འདེབས་མཁན་ནི་མ་རིག་པ་དང་། བཏབ་པའི་ས་བོན་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། ཞིང་ནི་རྣམ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་འདི་གསུམ་ནི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་རྒྱུ་འདི་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་བཞིའི་ཐོག་ནས། ད་ལྟའི་ཚེའི་རིང་ལ་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དེ་ལ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཉིས་ཡོད། འབྲས་བུ་བཞི་པོ་འདིའི་ནང་གི་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་བཤད་པའི་ཚེ། རྟེན་འབྲེལ་བཞི་པ་མིང་གཟུགས་ནི་ལུས་སམ་སྐujའི་རགས་པའི་འགྲུབ་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ལྔ་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་ལུས་འགྲུབ་ཚུལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།
རྟེན་འབྲེལ་བཞི་པ་ནི་རགས་པའི་ལུས་ཤིག་ཐོབ་པ་དང༌། ལྔ་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཞིབ་ཆ་རྣམས་འགྲུབ་པའོ།།