Audio recorded at Tibetan Buddhist Institute, Adelaide. Transcript auto-generated and AI-corrected; may contain errors.
About this talk. In this 45-minute commentary, Kyabje Rinpoche addresses a core structural choice in Vajrayoginī: why practitioners begin completion stage work at the navel chakra rather than the heart, as in Guhyasamāja. He walks through the subtle anatomy of the central channel, showing how gathering winds and drops produces spontaneous great bliss most swiftly. He covers the three messengers (inner, outer, secret) and their divisions, explains why starting at the heart risks lung (wind illness), and unpacks the significance of the white and red drops and the Hung syllable at the heart center. Intended for practitioners with Vajrayoginī initiation already practicing completion stage.
File metadata (for organising)
File: 1999-10-04 – 20B – Commentary – KR.mp3
UUID: f5de1bc8-0ae1-4350-89f6-f7024f904dca
Teacher: Kyabje Rinpoche
Collection: Vajrayoginī
Date: 1999-10-04
Recorded at: Tibetan Buddhist Institute, Adelaide
Words: ~2,239
So for that purpose, shall we listen to this listen, contemplate, and meditate on these teachings of of the Naropa Yoga, which is the which has the which is the teaching of the Mahāyāna and also has entire included entire essence, teaching of the Chakrasamvara Tantra. So now so yesterday, we had stopped the teaching at where one enters the mother’s womb. And now, the following, the teaching is now gathering all the channels, drops winds into the central channel. And the place to gather all the central channel is going to be the most supreme or the best channel to collect all the winds. And also well as gathers the the three types of messengers.
And as for the messenger, there are two types of messengers. The inner, outer, outer, and secret messengers. And and within each has three divisions. The the supreme supreme middling and the minor messengers. And here is yeah.
So as for the inner messenger, it has three super and the the minor one. And supreme one is the the the three are the three channels or are the three knowledge ladies at the heart chakra. And the middling one middling inner messenger is the four channels of the heart and the minor was the 24 channels of the body, speech, and mind as well as channels of the eight doors of sense essence power. So in the last teaching we talked about the divisions or giving, yes, subdivisions or demonstrate with analogies or examples and saying that one has to be skilled in penetrating in the path. And so it is because if one is skilled skilled in penetrating through the path then without taking a long long time, one can attain one’s achievements.
And if one is not skilled, then it will take Even one practiced for a long time cannot achieve one’s spiritual attainment. So now here, to become as skilled in penetrating through the path, now this part shows about the importance or the important parts of important, yeah, importance of or or or important, yeah. So important places places of of penetrating penetrating into into the the parts parts now. Now. So the drop, channeled wind and drop are the three places or important places to penetrate in one’s meditation.
And within these three, in this text, the channels are considered to be the most supreme. The definition of the messenger here is is the one who produces or one who gives one the wishes of attainment. So messenger in general terms is the is the messenger who who who accomplishes or wants wants wants completes ones work by taking messenger to other person. So in there are there’s an unknown words in Tibetan like ponya, pangshin, and the chamtha which are meant to be very old words. He’s known himself messenger or a postman in So, yeah, these words are the very old Tibetan words, the and the so forth, are the messenger or postman in the synonyms words.
The meaning is the punya is the messenger, punya is the postman and śamatha is also called because in olden days during this monarch, there are no vehicles like So cars and so forth. So the person who is called chamtha means neither bird nor horse which means it’s a bit slower than the bird, but faster than the horse. And so within the messengers, the three inner messengers are considered to be supreme and within each, it has supreme middling and minor. The which is the central channel was considered to be the the supreme places on where one one penetrates. It is set forth because one has to attain the spontaneous great bliss by by collecting or gathering the wind and mind into the central channel.
And it set forth that the by Yeah, so it is one can achieve that innate bliss, spontaneous great bliss swiftly by penetrating through the central channel. Yeah, by collecting the wind and mind into the central channel within a short time, within a short period. So it is much our, yeah, and attainment of spontaneous great bliss through penetrating on the other channels except the central channel wheel take longer. So for the text, the Tantra. It said for the three knowledge ladies or the drops, central channel drops and the wind are the most supreme channels to attain the yeah, which produce the spontaneous great bliss swiftly or quickly.
So for that purpose the yogis will offer to or will praise, will offer to that or seek knowledge lady. So there are the the interpretation of this the meaning of this versus which Jose said has two types of it’s been interpreted in different terms, interpreted according with the generation stage and the interpretation towards during completion stage. And so here we are on the completion stage. Here So here, making, the seeking or making offering towards knowledge lady with the, in the path, the yogi path without or yeah, yogi path without attachment or desire. So here, making a paying homage or making offering, which means example like we prostrate and say the prostrate and to prostrate there should be a basis or object where we prostrate and and at what time when one prostrate to that object and the proposed of the making object.
So it has this it implies these meanings. And when we make a illustration, they are paying homage. There is the object where one pay homage and there is one agent who makes pay homage. So likewise here showing who as they said, the one offers or making offerings towards the knowledge lady and what type of person is suitable or should be making that offering is a person who meditates in the deity yoga that deity yoga and before that one has experienced experienced or completed any of the longer or greater practices of generation stage. So where one prostrate or where one make or pay homage here is the knowledge lady which is the central channel.
Nice. And time of the making offering of seeking that knowledge lady is set forth in six times, of six periods, which means the three parts of the day and three parts of the night becomes twenty four hours. So, and then we have to produce or yeah, Or pass collect the the breath or a ear or wind into the central channel. At this stage, we are doing a respiration, but it is done through the other two channel, right and left, Roma and Kyema channels. And at this stage our wind are not passing through the central channel.
Both the right and the left channel has to produce or gives the wind through the central channel. So the verses said, the middling one, the middle one, which refers to the middle one is the central channel which is between the right and the left channel or Yeah. Right and right and left channel. And all and all the tip of the right and left channel are yeah. And has passes through or gathers at the central channel.
So, and from the root root root that the the verses of that text. The yeah, the root text of the chakra are the Heruka Tantra. And and of the word says the chak in Tibetan which is excellent or most supreme. Here, supreme refers to as the chakra, chakra at the navel. As the central channel, it has many chakras.
Central channel itself has the six chakras, the forehead, throat, heart, navel at secret places in the tip of the organs. And within the chakras they hear the supreme refers to the chakra at the navel and if one penetrates on that meditate Penetrating through the second the navel chakra, then Yeah. Then Yeah. To In order to attain the spontaneous great bliss, the best chakra or the most supreme chakra is the navel chakra to penetrate on to generate that spontaneous great bliss. So here, the penetrate supreme at navel chakra is set forth in the Vajrayoginī practice.
And so beginning of the, when once, the very beginning of the penetrating on the chakras, the beginning should be focused or penetrated on the navel chakra. Whereas in Guhyasamāja system they said one should begins from penetrating on the heart channel. Yeah, heart chakra as well as in the Guhyasamāja Tantra first penetrates at heart chakra. Jiguras said that one begins at the heart chakra, it is because heart chakra is like the root and all the winds and so forth has to be gathered at the heart chakra. So due to that, due to that, if one start from the very, I mean, start penetrating to the heart chakra from the very beginning, then along with it, one can easily combine penetrate or collect all the other channels very easily.
So excuse me. Guhyasamāja system on the generation stage has five divisions. From the beginning of that is the blessings of self. And so it is done by penetrating our attention at the heart of one’s heart and then blessing oneself. So, but some other texts as well as the hearer, the Vajrayoginī practice has set forth.
It is true that all these winds drops has to be gathered at the heart chakra or heart channel. But if one does begins at heart chakra focusing, penetrating, focusing at heart channel from the very beginning then there is a danger of generating a word called lung in English and Tibetan. It’s, I mean, it’s very common in English when you use lung. So for that to avoid that, for that reason, first it’s good to meditate penetrating through penetrating, focusing on the navel chakra. So here, heart channel is the most supreme in this text on Vajrayoginī practice.
It is because in the verses of the root tantra as said for word uses the syllable which is the rakta in Sanskrit is the red drop. The red the one where red drop which located at the navel where there is the inner heat or tummo. And the word, Tibetan word was included in that verse at the end of it. So which implies not only focused on that the white drop also should also penetrate or focus on that the white drop at the crown because by, by mixing of, by gathering of those white and red drops together and, and by, yeah, so by paying or by paying attention attention or focusing on both and by gathering of it, mixing each other which produces the true mixing of those white and red drop then through it produces the great bliss or spontaneous great bliss inside the central the knowledge lady, which is which is the central channel. So it is said for that here, the penetrating on the chakra, the focusing at the chakra, the navel chakra is the best to produce the best for producing spontaneous bliss.
It is because it because because at the heart channel, at the center of the heart channel, there is the is the white drop who is in nature of the father deity father deity father deity’s seat in the nature of father deity’s seat syllable or father deity which is Heruka. So here, during the body mandala in earlier classes, we went through at the center is the one, which is which is which refers towards the the the father’s or white drop. So so that white drop is is is the Hung syllable and the nature of Hung syllable which has five characteristics or five parts with the syllable or the sound or the syllable of u, which is the body and head of the and the crescent moon, crescent moon drop and So Mhmm. So it’s a and the head the crown or head of the heart syllable and crescent moon and then the the drop and the. So as during the inner offerings we have set forth the verses start our verses inside the inner offerings comes the Hum syllable will transform into Khatvanga which is Father Heruka.
And so here the five parts of that Hung syllable symbolizes the five Buddha family, five Buddha’s Buddha’s of the Amitābha, Vairochana, Amoghasiddhi, Akṣobhya and Ratnasambhava. Nice. Nice. Nice. Nice.
It was not the, the one. It’s just it’s what is called chi and it’s similar, sounds. Chi here refers to as the springtime, actually. Spring. And during that springtime, which is the Hung syllable.
Here the the so yeah. So those are the five parts of this syllable symbolizes the five five Buddhas. And then the chi here is this word is called spring and it’s example here because the spring is the time spring spring is the time that all the flowers blossoms and so forth. So likewise, the the the the period. It’s like the spring is the time the way all the flowers and blossoms and yet a tree grows.
That is the time considered to be a time where during that period people and beings also have a stronger attachment or desire. So likewise, so here the it’s being used for that Buddha or a drop that which can produce the spontaneous great bliss. So at the navel, the center of the navel is in the triangle shape. Inside it, it’s located red bodhicitta, which comes from the from the mother, which is in the the aspect of Pham thing bo.
Translation / བསྒྱུར།
This translation was generated using Gemini Pro 2.5 with a curated Buddhist terminology glossary and verified for register, glossary use, and absence of English leakage. The English transcript above remains the authoritative source.
བོད་ཡིག་བསྒྱུར། (Tibetan Translation)
༄༅། །རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་བཀའ་ཁྲིད་ 20b 1999-10-04
**བསྡུ་སྒྲིག།** རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ felབཤད་ཕྱོགས་བསྡུས། — རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་བཀའ་ཁྲིད། (༡༩༩༡)
**དུས་ཡུན།** སྐར་མ་ ༤༥.༤
**ཚིག་གྲངས།** ༢,༢༤༣
**དཔེ་ཚད།** Deepgram Nova-3
**ཞུ་དག་ལན་གྲངས།** ༡
**ཕབ་བཤུས་བྱས་པའི་དུས་ཚོད།** 2026-03-01 01:49
—
༡། དེའི་དོན་དུ། ང་ཚོས་ནཱ་རོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གདམས་ངག་འདི་དག་ལ་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ། སྒོམ་པ་བཅས་བྱ་དགོས་ཏེ། གདམས་ངག་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དཔལ་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱང་འདུས་ཡོད་དོ། །དེ་ནས་ཁ་སང་། གདམས་ངག་གི་འཕྲོ་དེ་སེམས་ཅན་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་སྐབས་སུ་བཞག་པ་ཡིན། ད་ནི་གཤམ་གསལ་གྱི་གདམས་ངག་ནི། རྩ་དང་། ཐིག་ལེ། རླུང་བཅས་ཐམས་ཅད་རྩ་དབུ་མར་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །རྩ་དབུ་མར་བསྡུ་བའི་གནས་ནི་རླུང་རྣམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རྩ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕོ་ཉ་རིགས་གསུམ་ཡང་བསྡུ་བར་མཛད་དོ།།
༢། ཕོ་ཉ་ལ་ནི་རིགས་གཉིས་ཡོད་དེ། ཕྱི་དང་། ནང་། གསང་བའི་ཕོ་ཉ་བཅས་སོ། །དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྡེ་ཚན་གསུམ་རེ་ཡོད་དེ། རབ་དང་། འབྲིང་། ཐ་མའི་ཕོ་ཉ་བཅས་སོ། །འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།
༣། ནང་གི་ཕོ་ཉ་ལ་མཚོན་ན། རབ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་གསུམ་ཡོད་དོ། །རབ་ནི་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་ན་ཡོད་པའི་རྩ་གསུམ་མམ་རིག་མ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །འབྲིང་གི་ནང་ཕོ་ཉ་ནི་སྙིང་གའི་རྩ་བཞི་ཡིན་ལ། ཐ་མ་ནི་ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་རྩ་ཉེར་བཞི་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནུས་པའི་རྩ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།
༤། གདམས་ངག་སྔོན་མའི་ནང་དུ་དབྱེ་བ་དག་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་ཅིང་། ལམ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པར་གསུངས་སོ། །གང་ལགས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་ན་ནི། དུས་ཡུན་རིང་པོ་མི་དགོས་པར་རང་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།
༥། གལ་ཏེ་མི་མཁས་ན་ནི། དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཉམས་སུ་བླངས་ཀྱང་། རང་གི་བསམ་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ། །ད་ནི་འདིར་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁོག་གི་གནད་དམ་གལ་ཆེའི་གནས་རྣམས་བསྟན་པར་བྱའོ། །འདིར་གནད་ཀྱི་གནས་རྣམས་བསྟན་པར་བྱའོ།།
༦། དེས་ན་ཐིག་ལེ་དང་། རྩ་དང་། རླུང་གསུམ་ནི་རང་གི་སྒོམ་པའི་ནང་དུ་འཇུག་པའི་གནས་སམ་གནད་གསུམ་ཡིན་ནོ། །འདི་གསུམ་གྱི་ནང་ནས། གཞུང་འདིའི་ནང་དུ་རྩ་རྣམས་ནི་མཆོག་ཏུ་བརྩི་བར་མཛད་དོ།།
༧། འདིར་ཕོ་ཉའི་མཚན་ཉིད་ནི། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་འདོད་པ་སྐྲུན་པའམ་སྟེར་མཁན་དེ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་ཉ་ཞེས་པ་སྤྱིར་བཏང་དུ་ནི། མི་གཞན་ཞིག་ལ་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་རང་གི་ལས་ཀ་སྒྲུབ་མཁན་དེ་ཡིན་ནོ། །བོད་སྐད་ལ་ཕོ་ཉ་དང་། བང་ཆེན། འཆམ་པ་ཞེས་པའི་མི་གྲགས་པའི་ཚིག་འགའ་ཡོད་ལ། དེ་དག་ནི་ཚིག་རྙིང་པ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་མཛད་དོ། །ཁོང་གིས་ཕོ་ཉའམ་སྦྲག་པའི་དོན་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་ངོ།།
༨། དེས་ན། ཚིག་འདི་དག་ནི་བོད་ཀྱི་ཚིག་རྙིང་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཏེ། ཕོ་ཉ་དང་བང་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕོ་ཉའམ་སྦྲག་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ནི། ཕོ་ཉ་ནི་ཕོ་ཉ་ཡིན་ལ། ཕོ་ཉ་ནི་སྦྲག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བརྗོད་དེ། གནའ་བོའི་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་རླངས་འཁོར་ལྟ་བུའི་འཁོར་ལོ་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་འཆམ་པ་ཞེས་འབོད་པའི་མི་དེ་ནི་བྱའང་མིན་ལ་རྟའང་མིན་པའི་དོན་ཏེ། བྱ་ལས་ཅུང་ཟད་དལ་ལ་རྟ་ལས་མགྱོགས་པའི་དོན་ནོ།།
༩། ཕོ་ཉའི་ནང་ནས། ནང་གི་ཕོ་ཉ་གསུམ་ནི་མཆོག་ཏུ་བརྩི་ཞིང་། དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རབ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་གསུམ་ཡོད་དོ། །རྩ་དབུ་མ་ནི་རང་གིས་འཇུག་པའི་གནས་མཆོག་ཏུ་བརྩི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་དེ། རླུང་དང་སེམས་རྩ་དབུ་མར་བསྡུས་ཏེ། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།
༡༠། རྩ་དབུ་མར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དུས་ཐུང་ངུའི་ནང་དུ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་མྱུར་དུ་འགྲུབ་ནུས་པར་གསུངས་སོ། །རླུང་སེམས་རྩ་དབུ་མར་བསྡུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་དུ་འགྲུབ་པར་ནུས་སོ། །དེས་ན་རྩ་དབུ་མ་ལས་གཞན་པའི་རྩ་འཁོར་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགོར་བར་འགྱུར་རོ།།
༡༡། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ལས། རིག་མ་གསུམ་མམ་ཐིག་ལེ་དང་། རྩ་དབུ་མ། རླུང་བཅས་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་བསྐྱེད་པའི་རྩ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་གསུངས་སོ། །དེའི་དོན་དུ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་མ་དེ་ལ་མཆོད་པའམ་བསྟོད་པ་འབུལ་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་ཞུ་བར་མཛད་དོ།།
༡༢། དེས་ན་ཚིགས་བཅད་འདིའི་དོན་ལ་འགྲེལ་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་པར་གསུངས་ཏེ། བསྐྱེད་རིམ་དང་མཐུན་པར་བཀྲལ་བ་དང་། རྫོགས་རིམ་གྱི་སྐབས་སུ་བཀྲལ་བའོ། །ད་ནི་ང་ཚོ་རྫོགས་རིམ་གྱི་སྐབས་སུ་སླེབས་ཡོད།།
༡༣། འདིར་ལམ་གྱི་རིག་མ་ལ་ཆགས་པའམ་འདོད་པ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལམ་གྱིས་མཆོད་པ་འབུལ་བ་དང་ཞུ་བ་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་འདིར་ཕྱག་འཚལ་བའམ་མཆོད་འབུལ་ནི། དཔེར་ན་ང་ཚོས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བའི་ཚེ་ཕྱག་འཚལ་ཡུལ་གྱི་གཞིའམ་ཡུལ་ཞིག་དགོས་པ་དང་། ཡུལ་དེ་ལ་ནམ་ཕྱག་འཚལ་བ། ཕྱག་འཚལ་བའི་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་དོན་རྣམས་འདིར་འདུས་ཡོད་དོ།།
༡༤། ང་ཚོས་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཚེ་ན། ཕྱག་འཚལ་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ཞིག་ཡོད་ལ། ཕྱག་འཚལ་མཁན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ། འདིར་རིག་མ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བར་གསུངས་པ་ལྟར། མཆོད་པ་འབུལ་མཁན་དེ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ་འོས་པ་ནི། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྒོམ་པའི་གང་ཟག་ཅིག་ཡིན་དགོས་ལ། དེའི་སྔོན་དུ་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་ཉམས་ལེན་རིང་པོའམ་རྒྱས་པ་གང་རུང་ཞིག་མྱངས་པའམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་དགོས་སོ།།
༡༥། འདིར་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཡུལ་ལམ་མཆོད་ཡུལ་ནི། རྩ་དབུ་མ་སྟེ་རིག་མ་ཡིན་ནོ།།
༡༦། རིག་མ་དེ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བའམ་ཞུ་བའི་དུས་ནི། དུས་དྲུག་གམ་ཡུན་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། ཉིན་གྱི་ཆ་གསུམ་དང་མཚན་གྱི་ཆ་གསུམ་སྟེ་ཆུ་ཚོད་ཉེར་བཞི་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ང་ཚོས་དབུགས་སམ་རླུང་ངམ་རླུང་རྩ་དབུ་མར་བསྡུ་དགོས་སོ།།
༡༧། སྐབས་འདིར་ང་ཚོས་དབུགས་ལེན་གཏོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རྩ་གཞན་གཉིས་ཏེ། གཡས་གཡོན་གྱི་རོ་མ་དང་རྐྱང་མ་བརྒྱུད་ནས་བྱེད་པ་ཡིན། སྐབས་འདིར་ང་ཚོའི་རླུང་དེ་རྩ་དབུ་མའི་ནང་དུ་རྒྱུ་བཞིན་མེད་དོ། །རྩ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀས་རླུང་དེ་རྩ་དབུ་མའི་ནང་དུ་སྐྲུན་པའམ་སྟེར་དགོས་སོ།།
༡༨། དེས་ན་ཚིགས་བཅད་ལས། དབུས་མ་ཞེས་པ་ནི། རྩ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ན་ཡོད་པའི་རྩ་དབུ་མ་ལ་གོ་དགོས་སོ། །རྩ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྩ་དབུ་མར་རྒྱུ་བའམ་བསྡུས་ཡོད་དོ།།
༡༩། གཞུང་དེའི་རྩ་བའི་ཚིགས་བཅད་ལས། འཁོར་ལོའི་རྩ་བ་སྟེ་ཧེ་རུ་ཀའི་རྒྱུད་དོ། །ཚིག་གི་ནང་དུ་བོད་སྐད་དུ་ “ចក្រ” ཞེས་པ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་གོ་དགོས་སོ། །འདིར་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་ལ་གོ་དགོས་སོ། །རྩ་དབུ་མ་རང་ལ་རྩ་འཁོར་མང་པོ་ཡོད་དོ།།
༢༠། རྩ་དབུ་མ་རང་ལ་རྩ་འཁོར་དྲུག་ཡོད་དེ། དཔྲལ་བ་དང་། མགྲིན་པ། སྙིང་ག །ལྟེ་བ། གསང་གནས། དབང་པོའི་རྩེ་མོ་བཅས་སོ། །རྩ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། འདིར་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་ལ་གོ་དགོས་ཤིང་། གལ་ཏེ་དེ་ལ་གཏད་དེ་བསྒོམས་ན། ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་གཉིས་པ་ལ་གཏད་དེ་བསྒོམས་ན། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། རྩ་འཁོར་མཆོག་གམ་རབ་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གཏད་སའི་ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་ཡིན་ནོ།།
༢༡། དེས་ན་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་ནང་དུ་ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་ལ་མཆོག་ཏུ་གཏད་པར་གསུངས་སོ། །དེས་ན་རྩ་འཁོར་རྣམས་ལ་གཏད་པའི་ཐོག་མའི་ཐོག་མར། ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་ལ་དམིགས་པའམ་གཏད་དགོས་སོ། །འོན་ཀྱང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། སྙིང་གའི་རྩ་ལ་གཏད་པ་ནས་འགོ་བརྩམ་དགོས་པར་གསུངས་སོ། །དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་དུ་ཐོག་མར་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་ལ་གཏད་པར་མཛད་དོ།།
༢༢། མཁས་དབང་ཞིག་གིས་གསུངས་ན། སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་ནས་འགོ་བརྩམ་དགོས་པ་ནི། སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་ནི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། རླུང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་དུ་བསྡུ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས། གལ་ཏེ་ཐོག་མའི་ཐོག་མ་ནས་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་ལ་གཏད་པ་ནས་འགོ་བརྩམས་ན། དེ་དང་མཉམ་དུ་རྩ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྡུ་སླ་བོར་འགྱུར་རོ།།
༢༣། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྐྱེད་རིམ་ལ་དབྱེ་བ་ལྔ་ཡོད་དོ། །དེའི་ཐོག་མ་ནི་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རང་གི་སྙིང་གའི་དབུས་སུ་དམིགས་པ་གཏད་དེ་རང་ཉིད་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་གཞུང་གཞན་དག་དང་ཉན་ཐོས་དང་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལྟར་ན། རླུང་དང་ཐིག་ལེ་ཐམས་ཅད་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་རམ་སྙིང་གའི་རྩ་ལ་བསྡུ་དགོས་པ་བདེན་མོད། འོན་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཐོག་མ་ནས་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་ལ་དམིགས་པ་གཏད་དེ་འགོ་བརྩམས་ན། རླུང་ཞེས་པའི་ནད་ཅིག་སྐྱེད་པའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་དོ། དེ་ནི་དབྱིན་སྐད་དང་བོད་སྐད་གཉིས་ཀར་རྒྱུན་སྤྱོད་ཆེ་བའི་ཚིག་ཅིག་ཡིན། དེ་ལས་གཡོལ་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་ལ་དམིགས་པ་གཏད་དེ་སྒོམ་པ་བཟང་ངོ།།
༢༤། འདིར་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་གཞུང་འདིའི་ནང་དུ་སྙིང་གའི་རྩ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་དུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་རཀྟ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་སྟེ་ཐིག་ལེ་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཀོལ་ཡོད་པས་སོ། །ཐིག་ལེ་དམར་པོ་གནས་སའི་ལྟེ་བ་དེ་ནི་ནང་གི་དྲོད་དམ་གཏུམ་མོ་ཡོད་ས་དེ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་བཅད་དེའི་མཇུག་ཏུ་བོད་ཀྱི་ཚིག་ཅིག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་དོ། །དེས་ན་དཀར་ཐིག་ལ་ཡང་དམིགས་པ་གཏད་དགོས་པར་མཚོན་ཏེ། དཀར་ཐིག་ནི་སྤྱི་བོར་ཡོད་དོ། །དཀར་དམར་གྱི་ཐིག་ལེ་གཉིས་བསྲེས་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་དམིགས་པ་གཏད་དེ་བསྡུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དཀར་དམར་གྱི་ཐིག་ལེ་གཉིས་ངོ་མར་བསྲེས་པ་ལས། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩ་དབུ་མ་སྟེ་རིག་མའི་ནང་དུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའམ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།
༢༥། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྩ་འཁོར་ལ་གཏད་པ་དང་། ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་ལ་དམིགས་པ་གཏད་པ་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་གསུངས་སོ། །གང་ལགས་ཤེ་ན། སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་དཀར་ཐིག་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་ཡབ་ལྷའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ཡབ་ལྷའི་གདན་གྱི་ངོ་བོའམ་ཡབ་ལྷ་ཧེ་རུ་ཀའི་ཡི་གེ་ཡིན་པས་སོ། །འདིར་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྐབས་སུ་སྔོན་གྱི་འཛིན་གྲྭའི་ནང་དུ། དབུས་ན་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡབ་ཀྱི་དཀར་ཐིག་ལ་གོ་དགོས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།
༢༦། དེས་ན་དཀར་ཐིག་དེ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་ཡིན་ལ། ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ངོ་བོ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔའམ་ཆ་ཤས་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ། ཨུ་ཞེས་པའི་ཡི་གེའི་སྒྲའམ་ཡི་གེ་ནི་ལུས་དང་དབུ་ཡིན་ལ། ཟླ་ཕྱེད་དང་། ཐིག་ལེ། དབུའི་གཙུག་གམ་སྙིང་གའི་ཡི་གེའི་དབུ་དང་ཟླ་ཕྱེད་དང་། ཐིག་ལེ་དང་བཅས་པའོ།།
༢༧། ནང་མཆོད་ཀྱི་སྐབས་སུ། ང་ཚོས་བཀོད་པའི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ནང་མཆོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་ཧཱུྃ་ཡིག་ལས་ཀྷཊྭཱཾ་ག་སྟེ་ཡབ་ཧེ་རུ་ཀར་འགྱུར་བར་བསྟན་ཡོད་དོ།།
༢༨། འདིར་ཧཱུྃ་ཡིག་གི་ཆ་ཤས་ལྔ་པོ་དེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལྔ་སྟེ། འོད་དཔག་མེད་དང་། རྣམ་པར་སྣང་མཛད། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ། མི་བསྐྱོད་པ། རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་བཅས་སངས་རྒྱས་ལྔ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། །ལེགས་པར་གསུངས་སོ།།
༢༩། དེ་ནི་གཅིག་པུ་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། སྒྲ་ཡང་འདྲ་བར་ཡོད་དོ། །འདིར་ཅི་ཞེས་པ་ནི་དོན་དངོས་སུ་དཔྱིད་ཀ་ལ་གོ་དགོས་སོ། །དཔྱིད་དུས་སོ། །དཔྱིད་དུས་དེ་ནི་ཧཱུྃ་ཡིག་ཡིན་ནོ།།
༣༠། འདིར་ཡི་གེ་དེ་དག་གི་ཆ་ཤས་ལྔས་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཅི་ཞེས་པ་ནི་དཔྱིད་ཅེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། དཔེ་ཞིག་བཀོད་ན། དཔྱིད་ནི་མེ་ཏོག་ཐམས་ཅད་བཞད་པའི་དུས་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ། དུས་དེ་ནི་དཔྱིད་ཀ་ནི་མེ་ཏོག་དང་མྱུ་གུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་དུས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དུས་དེ་ནི་དུས་སྐབས་དེར་མི་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཆགས་པའམ་འདོད་པ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བའི་དུས་སུ་བརྩི་བ་ཡིན་ནོ།།
༣༡། དེ་བཞིན་དུ། འདིར་སངས་རྒྱས་སམ་ཐིག་ལེ་དེ་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ནུས་པའི་དོན་དུ་བཀོལ་ཡོད་དོ། །ལྟེ་བར། ལྟེ་བའི་དབུས་ནི་ཟུར་གསུམ་གྱི་དབྱིབས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ནང་དུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དམར་པོ་གནས་ཤིང་། དེ་ནི་མ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ།།