Audio recorded at Buddha House Adelaide. Transcript auto-generated and AI-corrected; may contain errors.
About this talk. Khensur Rinpoche opens this 47-minute session with a warning: the instruction he is about to give is “dangerous” because it demands a complete inversion of ordinary thinking — treating oneself as enemy and others as friend. The session enters Point Three of the Seven Point Mind Training, developing conventional bodhicitta. Rinpoche traces two lineages of bodhicitta practice (from Mañjuśrī via Śāntideva versus Maitreya via Asaṇga), explains why this qualifies as “special teaching” for sharp-minded students, then builds a sustained analysis of self-cherishing and self-grasping as the root of all suffering. Concrete examples — theft, sexual misconduct, harsh speech, causing division among friends — show how each harm traces back to excessive self-regard, supported by both Buddha Śākyamūni and Śāntideva’s shared claim that one is literally one’s own worst enemy.
File metadata (for organising)
File: 06 7P 1998 10 04.mp3
UUID: 5e49e648-57dc-4044-b206-7d08b49e49ab
Teacher: Khensur Rinpoche
Collection: 7 Point Mind Training (Khensur Rinpoche)
Date: 1998-10-04
Recorded at: Buddha House Adelaide
Duration: 47.4 minutes
Words: ~3,173
Translation / བསྒྱུར།
This translation was generated using Gemini Pro 2.5 with a curated Buddhist terminology glossary and verified for register, glossary use, and absence of English leakage. The English transcript above remains the authoritative source.
བོད་ཡིག་བསྒྱུར། (Tibetan Translation)
# ༠༦ ༧པ ༡༩༩༨ ༡༠ ༠༤
**བླ་མ།** མཁན་ཟུར་རིན་པོ་ཆེ།
**གདམས་ངག** བློ་སྦྱོང་དོན་བདུན་མ། ༡༩༩༨
—
ལགས་སོ། དེ་ལྟར་བློ་སྦྱོང་གི་གདམས་ངག་ལས་ཐུན་གྱི་ཐོག་མ་དང་མཇུག་སྟེ་མཐའ་གཉིས་སུ་ཉམས་ལེན་གཉིས་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ལགས་སོ། དེས་ན་ཐུན་གྱི་ཐོག་མར་བྱ་བ་གཅིག་དང་། མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚེ་འམ་གདམས་ངག་གི་མཐར་བྱ་བ་གཅིག་སྟེ་ལག་ལེན་ནམ་བྱ་བ་དེ་རིགས་གཉིས་པོ་དེ་ཡོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ལགས་སོ། དེས་ན་དུས་རྟག་ཏུ་ཉམས་ལེན་དེ་གཉིས་ཡོད་དགོས་པ་ནི་གཏན་ཁེལ་ལམ་ཤིན་ཏུ་མཁོ་གལ་ཆེ་བ་ལགས་སོ། དེས་ན་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་པོ་སྟེ་ཐོག་མར་བྱ་དགོས་པ་དེ་ནི་རང་གི་སེམས་དེ་ཀུན་སློང་ཡང་དག་པས་སྦྱོང་རྒྱུ་དེ་ལགས་ཤིང་། ཀུན་སློང་ངམ་སེམས་ཀྱི་ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སམ་གཞན་དོན་གྱི་བསམ་པ་བསྐྱེད་པའི་ཀུན་སློང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཀུན་སློང་ཐམས་ཅད་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལགས་པས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ལྷག་པའི་ཀུན་སློང་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ།།
ཁྱེད་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་མཛད་པའི་ཚེ་ཀུན་སློང་རིགས་ཤིག་བསྐྱེད་དགོས་པ་ལགས་སོ། དེས་ན་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་རང་ཉིད་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་དོན་དུ་ཀུན་སློང་བསྐྱེད་དེ་ཉམས་ལེན་མཛད་ན། དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གམ་གང་ཟག་གཅིག་སྟེ་རང་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་དགེ་བ་གཅིག་གམ་ཕན་ཡོན་གཅིག་ཁོ་ན་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། གལ་ཏེ་མི་བཅུའི་དོན་དུ་དམིགས་ནས་ཆོས་སྤྱོད་མཛད་ན། མི་བཅུ་ལ་དམིགས་པས་དགེ་བ་བསྐྱེད་དེ་བསོད་ནམས་བཅུ་བསགས་པའམ་དགེ་བའི་ལས་བཅུ་མཛད་ཐུབ་པ་ལགས་སོ། གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་སྒོམ་ན་བརྒྱར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྒོམ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་ནི་གྲངས་མེད་ལགས་ཤིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ནས་སྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རེ་རེ་ནས་དགེ་བའི་ལས་རེ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་གྲངས་མེད་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་ལས་བཟང་གྲངས་མེད་བསགས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། དེས་ན་བདག་ཅག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ལས་ལ་བརྩོན་པའི་ཀུན་སློང་བསྐྱེད་དགོས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ཏེ་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་བྱ། དམིགས་ཡུལ་འདི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་རིང་བློ་སྦྱོང་གི་གདམས་ངག་འདི་ལ་གསན་ནས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཉམས་ལེན་དུ་འཁྱེར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་ནས་སྐར་མ་ཁ་ཤས་རིང་འདིར་སྒོམ་པ་ལགས་སོ།།
དེ་ལྟར་བདག་ཅག་གིས་བློ་སྦྱོང་དོན་བདུན་མའི་གཞུང་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། དོན་ཚན་བདུན་པོ་དེ་དག་གང་ཡིན་སྐོར་ཡང་གསུངས་ཟིན་ནམ་ཡང་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ཟིན་བྲིས་སུ་བཏབ་ཡོད་ངེས་སོ། དོན་ཚན་བདུན་པོའི་ནང་ནས་དང་པོ་སྟེ་སྔོན་འགྲོའི་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལ་བསླབ་པ་ཞེས་པ་དེ་བདག་ཅག་གིས་སློབ་ཚན་མཇུག་རྫོགས་པ་ལགས་སོ། ད་ནི་དེ་རིང་བདག་ཅག་གིས་དོན་ཚན་གསུམ་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་བློ་སྦྱོང་བ་ཞེས་པ་དེ་འགོ་འཛུགས་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་ནས་ཐོག་མར་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སམ་ཀུན་རྫོབ་གཞན་དོན་གྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ནས་འགོ་འཛུགས་རྒྱུ་ལགས་སོ། དེས་ན་རྩ་བའི་ནང་དུ་ཁག་འགལ་གཅིག་ལ་དཀྲི་ཞེས་གསུངས་ཡོད་དོ། དེས་ན་བློ་སྦྱོང་བའམ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལུགས་སམ་བརྒྱུད་པ་རིགས་གཉིས་ཡོད་དོ་སྙམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལགས་སོ།
བརྒྱུད་པ་གཅིག་ནི་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ནས་ཞི་བ་ལྷ་དང་དེ་ནས་དགེ་བཤེས་འཆད་ཀ་བ་ལ་བརྒྱུད་པ་ལགས་སོ། དེས་ན་གཞན་དོན་གྱི་བསམ་པའམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྦྱོང་བའི་ལུགས་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། དང་པོ་ནི་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ནས་ཞི་བ་ལྷ་དང་དེ་ནས་དགེ་བཤེས་འཆད་ཀ་བ་ལ་བརྒྱུད་པ་ལགས་སོ། གཉིས་པ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ནས་ཐོགས་མེད་དང་དེ་ནས་བྱམས་པ་ལ་བརྒྱུད་པའམ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུགས་དེ་བྱུང་བ་ལགས་སོ། འདིར་བདག་ཅག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བཞིན་པའི་ལུགས་ནི་དང་པོ་དེ་ལགས་སོ། དེས་ན་འདིར་བློ་སྦྱོང་གི་ལུགས་བདག་ཅག་གི་དོན་ཚན་བདུན་པོ་ནི་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ནས་ཞི་བ་ལྷ་དང་དེ་ནས་འཆད་ཀ་བ་ལ་བརྒྱུད་པ་དེ་ལགས་སོ།།
དང་པོ་དེ་ལགས་སོ། གཞན་དོན་གྱི་བསམ་པ་སྦྱོང་བའི་ལུགས་རིགས་གཉིས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བསྟན་པ་རིགས་གཉིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཅིག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་སམ་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་གདམས་ངག་དེ་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གསུངས་པའི་ཚེ་སློབ་མའི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ལ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་དང་། ལ་ལ་ནི་ཅུང་ཟད་ཞན་པ། ལ་ལ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་བློ་རྣོ་པོ་མིན་པ་ལྟ་བུའོ། དེས་ན་སློབ་མའི་ནང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རིམ་པ་མང་པོ་ཡོད་ལ། བསྟན་པའི་རིགས་འདི་ལ་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གསུངས་པའི་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱི་ཚོགས་སམ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ལགས་སོ། བསྟན་པའི་རིགས་གཞན་ཞིག་ནི་བདག་ཅག་གིས་ཟུར་བཤད་ཅེས་འབོད་པ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནམ་བློ་རྣོ་བའམ་ཤེས་རབ་ཅན་ཁོ་ན་ཚུད་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་དུ་གསུངས་པའི་གདམས་ངག་ཅིག་ལ་གོ་དགོས་སོ།།
དེས་ན་བསྟན་པ་རིགས་གཉིས་ཡོད་ཅིང་། གཅིག་ནི་སློབ་མ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གསུངས་པ་དང་། གཅིག་ནི་བློ་རྣོ་བའི་སློབ་མ་ཤེས་རབ་ཅན་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ལགས་སོ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྦྱོང་བའི་ལུགས་རིགས་གཉིས་བྱུང་བ་ལགས་སོ། ལུགས་གཉིས་པོ་ད་ལྟ་འདིར་བྱུང་ངོ་། དེས་ན་འདིར་བདག་ཅག་གིས་གནང་བཞིན་པའི་གདམས་ངག་འདི་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་གདམས་ངག་ཅིག་ཡིན་པར་དགོངས་ཤིག དེས་ན་བདག་ཅག་གིས་འདིར་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བློ་རྣོ་བ། སྤྲོ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའམ་རྟོགས་པ། བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཡིན་པར་འདིར་ཡོད་ཚང་མ་ཤིན་ཏུ་བློ་རྣོ་བར་བརྩི་བར་བྱའོ།།
དེས་ན་བདག་གིས་ යම් යම් දෙයක් පවසන විට, සමහර අය සිතන්නට පුළුවන, “අනේ, දැන් මම කුමක් කළ යුතුද?” කියාය. དེས་ན་བདག་ཅག་གིས་སེམས་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པོ་ཞིག་བསྐྱེད་དགོས་ཏེ། བདག་གིས་ཅིས་ཀྱང་ཉམས་ལེན་ཞིག་བྱེད་དགོས་སྙམ་དུ་སྟོབས་བསྐྱེད་དགོས་པ་ལགས་སོ། ཁྱེད་རྣམས་འདིར་སྤྲོ་བ་ཆེ་བའི་སློབ་མའམ་ཤིན་ཏུ་བློ་རྣོ་བའི་སློབ་མར་བརྩིས་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁྱེད་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པར་སེམས་ལ་སྟོབས་བསྐྱེད་དགོས་སོ།།
དེས་ན་བདག་ཅག་གིས་གཞུང་ལས་ཁག་འགལ་གཅིག་ལ་དཀྲི་ཞེས་གསུངས་པ་ན། དོན་ནི་རྒྱུན་པར་བདག་དང་གཞན་ཞེས་པའི་སེམས་ཅན་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལགས་སོ། འཁོར་བ་འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་བསམ་བློའི་འགྲོ་སྟངས་ནི། རྟག་ཏུ་རང་ཉིད་དམ་བདག་ནི་གཞན་ལས་གལ་ཆེ་བར་བརྩི་ཞིང་། དེ་ནས་རང་ཉིད་སྒེར་རམ་བདག་གི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤིག་འཚོལ་ཞིང་། རང་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་རང་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་འབད་པ་ལགས་སོ། སོ་སྐྱེ་ཕལ་པ་རྣམས་ནི་རང་ཉིད་གཅིག་པུའི་བདེ་བའི་དོན་དུ་ལས་བྱེད་ཅིང་། རང་གི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་ལས་བྱེད་པ་ལས་གཞན་ལ་དེ་ཙམ་མི་བསམ་མོ།།
དེས་ན་འདིར་བདག་ཅག་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་གསུངས་པར། བདག་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལས་རང་ལ་ཆགས་པ་དང་གཞན་ལ་སྡང་བའམ་མི་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། དེས་ན་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། བདག་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ལས་གཞན་ཞེས་པ་དེ་བྱུང་བ་ལགས་སོ།།
དེས་ན་ཉམས་ལེན་འདི་རིགས་ལ་དགེ་མཚན་གང་ཡང་ཡོད་པ་རྙེད་དམ། ཁྱེད་ཀྱིས་རང་གིས་བརྟག་དཔྱད་མཛད་པའི་ཚེ། གཞན་ལ་སྡང་ཞིང་རང་ལ་གཅེས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། རང་ལ་ཆགས་ཤིང་གཞན་ལ་མི་དགའ་བའམ་སྡང་བ་བྱེད་པ་འདི་ལེགས་སམ་ངན། ཁྱེད་ཀྱིས་རང་གི་ནང་དུ་བརྟག་དཔྱད་མཛད་ཚེ་ཉམས་ལེན་འདི་རིགས་བཟང་པོར་རྙེད་དམ།
བདག་ཅག་གི་བླ་མ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དང་དགེ་བཤེས་འཆད་ཀ་བ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བདག་གཅེས་འཛིན་ནི་མི་ལེགས་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་སྤང་བྱར་བརྩིས་ནས་བདག་གཅེས་འཛིན་ནི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གཅེས་འཛིན་ནི་བླང་བྱ་འམ་ཐོབ་བྱར་བརྩིས་པར་མཛད་དོ། དེས་ན་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གཅེས་འཛིན་འདི་ཉམས་སུ་བཞེས་ཤིང་། བདག་གཅེས་འཛིན་སྤོང་བའམ་བསལ་བར་མཛད་དོ། བདག་ཅག་གི་ хувьд бол үргэлж эсрэгээр бодож, өөрийгөө хайрлах нь хэрэгтэй, бусдыг хайрлах нь чухал бус гэж үздэг. དེས་ན་བདག་ཅག་གི་སློབ་དཔོན་རྣམས་དེ་ལྟར་མ་ལགས་ཏེ། འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དང་འཆད་ཀ་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་གཞན་གཅེས་པར་མཛད་དགོས་པ་དང་། རང་གཅེས་པར་མི་མཛད་པར་གསུངས་སོ།།
ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གཅེས་འཛིན་སྤང་བྱ་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བདག་ཅག་གི་ཚེ་འདིར་བྱ་དགོས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་བསགས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་མི་བསགས་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པས་སོ། མི་དགེ་བའི་ལས་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཁོང་གིས་བདག་གཅེས་འཛིན་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། གཞན་གཅེས་འཛིན་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བདག་གཅེས་འཛིན་སྤང་བྱ་དང་། གཞན་གཅེས་འཛིན་བླང་བྱ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ལགས་སོ།།
དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞིང་ནུས་པ་ཆེ་བའི་གདམས་ངག་ཅིག་ཡིན་པས། འདི་ལ་གསན་ནས་འཇིགས་པའམ་ཞུམ་པར་མི་མཛད་པར་ཞུ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་འདི་ནི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་གདམས་ངག་ཅིག་ཡིན་པས། འདི་གསན་ནས་འཇིགས་པར་མི་མཛད་པར་གསུངས་སོ། འདི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། གཞན་གཅེས་འཛིན་དང་རང་གཅེས་འཛིན་མི་བྱེད་པར་སྨྲ་བའི་ཚེ། དེ་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་ཅག་གིས་ཉམས་ལེན་འདི་རིགས་མཛད་པའི་སྐབས་སུ། རང་ཉིད་དགྲ་རུ་བརྩི་ཞིང་གཞན་རྣམས་གྲོགས་སུ་བརྩི་བའི་ཕྱིར་རོ།།
འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་ནང་དུ་བདག་ཅག་གིས་རྟག་ཏུ་གཞན་རྣམས་དགྲ་རུ་བརྩི་ཞིང་རང་ཉིད་གྲོགས་དངོས་སམ་སྙིང་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ལགས་སོ། དེས་ན་བདག་ཅག་གིས་ཉམས་ལེན་མཛད་པའི་ཚེ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། གཞན་རྣམས་སྙིང་ཉེ་བའམ་གྲོགས་སུ་བརྩི་ཞིང་རང་ཉིད་དགྲ་རུ་བརྩི་བའི་ཕྱིར་རོ། ཁྱེད་རྣམས་འཇིགས་སོང་ངམ། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་གསུང་ཚིག་གཉིས་གསུངས་ཡོད་དོ།།
དང་པོར་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ནི་རང་གི་དགྲ་ཡིན་ལ། རང་ལས་གཞན་པའི་དགྲ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་རང་ནི་རང་གི་དགྲ་ཡིན་པ་དང་རང་ལས་གཞན་པའི་དགྲ་མེད་པར་གསུངས་པ་ལགས་སོ། ཡང་ཁོང་གིས་རང་ནི་རང་གི་གྲོགས་སམ་སྙིང་ཉེ་བ་ཡིན་ལ། རང་ལས་གཞན་པའི་སྙིང་ཉེ་བའམ་གྲོགས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། འདི་དག་ནི་གསུང་ཚིག་གཉིས་པོ་དེ་ལགས་སོ། དེས་ན་དང་པོར་སངས་རྒྱས་དང་ཞི་བ་ལྷ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀས་རང་ནི་རང་གི་དགྲ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་མཐུན་པར་གསུངས་སོ།།
བདག་ཅག་གིས་རང་ནི་རང་གི་གྲོགས་པོའམ་སྙིང་ཉེ་བ་ཡིན་པར་སྨྲ་མོད། འོན་ཀྱང་བདག་ཅག་གི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རང་ནི་རང་གི་དགྲ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། དེས་ན་དོན་ཚན་ནམ་བརྗོད་གཞི་འདིའི་ཐད་དུ། བདག་ཅག་གིས་མི་ཞིག་རང་གི་དགྲར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཚུལ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པ་ལགས་སོ།།
བདག་ཅག་གིས་བདག་འཛིན་གྱི་བློ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ནམ་བརྩི་བཞིན་ཡོད་ལ། བློ་དེ་ནི་སྤང་བྱ་ཡིན་ཞིང་། བདག་འཛིན་གྱི་བློ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའམ་གཞི་ཡིན་ནོ། རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་བདག་ཅག་གིས་བརྩི་བའི་བདག་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའམ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོས་ནས་གྲུབ་པའམ་གནས་པའི་བདག་ཅིག་ཏུ་རྟོགས་པའམ་བརྩི་བཞིན་ཡོད། དེས་ན་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་བདག་ཅག་གིས་བདག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའམ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཏུ་ཁས་ལེན་ནོ། དེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདག་ཅིག་ཏུ་ཁས་བླངས་པའི་བློ་དེ་འཆང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་ཅེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་བློ་དེ་ནི་འཁྲུལ་བའི་བློའམ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་བློ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་རང་གི་ངོས་ནས་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་པའི་བློ་དེ་བརྒྱུད་དེ་བདག་འཛིན་ནམ་བདག་གཅེས་འཛིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།
བདག་གཅེས་འཛིན་དེ་ལས་བྱུང་ཞིང་། བདག་གཅེས་འཛིན་བརྒྱུད་དེ། བདག་ཅག་གིས་རྟག་ཏུ་རང་ཉིད་གཅིག་པུའི་བདེ་བའམ་གང་ཟག་གཅིག་སྟེ་རང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་ཤུགས་དྲག་ཏུ་འབད་པའམ་ལས་བྱེད་དོ། རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་བདག་ཅག་གིས་རང་གི་འདོད་པའམ་བདེ་བ་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པ་དང་། རྟག་ཏུ་མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་དོན་རྐྱེན་རྣམས་རང་ལ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ན་རང་གི་འདོད་དོན་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པ་དང་། རྟག་ཏུ་མི་འདོད་པའི་དོན་རྐྱེན་འབྱུང་བ་རྣམས་བདག་ཅག་གིས་རྟག་ཏུ་མཐོང་བཞིན་ཡོད་དོ། དེ་ནས་སྐབས་དེར་བདག་ཅག་གིས་རྟག་ཏུ་འགལ་རྐྱེན་ནམ་སྡུག་བསྔལ་འདི་རིགས་ནི་གཞན་ལས་བྱུང་བར་སེམས་ཏེ། རང་གི་བདེ་བ་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་དོན་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་རང་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་གཞན་ལས་བྱུང་བར་བསམ་མོད། འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་སུ་དེ་ལྟར་མ་ལགས་སོ། རང་གི་འདོད་དོན་མི་འགྲུབ་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་དོན་རྐྱེན་ནམ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་འདི་དག་ནི། བདག་འཛིན་གྱི་བློ་དང་བདག་གཅེས་འཛིན་སྟེ་འདི་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་ལགས་སོ།།
བདག་གཅེས་འཛིན་དང་བདག་འཛིན་གྱི་བློ་ལ་བརྟེན་ནས། མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལྟ་བུ་དང་། རང་གི་བདེ་བ་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པ་འདི་དག་ནི། བདག་འཛིན་གྱི་བློ་དང་བདག་གཅེས་འཛིན་གྱི་བློ་སྟེ་འདི་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། འདི་ནི་ཞི་བ་ལྷས་གསུངས་པ་ལགས་སོ། དེས་ན་བརྗོད་གཞིའམ་དོན་ཚན་འདིའི་ཐད་དུ་བདག་ཅག་གིས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའི་སྐད་དུ་བརྗོད་གཞི་འདིའི་ཐད་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པར་བཤད་ལ། ཆོས་ཀྱི་ལ दृष्टिकोणནས་བདག་ཅག་གིས་འདི་ལ་སྒོམ་དགོས་པར་བཤད་དོ། དེས་ན་མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་མི་བདེ་བའི་དོན་རྐྱེན་དང་། རང་གི་འདོད་དོན་མི་འགྲུབ་པ་འདི་གཉིས་བདག་འཛིན་གྱི་བློ་དང་བདག་གཅེས་འཛིན་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཚུལ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་སམ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་སོ།།
དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཅག་གིས་བདག་གཅེས་འཛིན་དང་བདག་འཛིན་འདི་གཉིས་ལས་དེ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཚུལ་ལ་སྒོམ་པའམ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་སོ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གིས་བརྗོད་གཞི་འདིའི་ཐད་དུ་སྒོམ་པའམ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པའི་ཚེ། བདག་ཅག་གི་ཉམས་མྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་བདེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་གཉིས་བདག་འཛིན་གྱི་བློ་དང་བདག་གཅེས་འཛིན་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཚུལ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། འདི་ཉམས་མྱོང་ངམ་སྒོམ་པ་བརྒྱུད་ནས་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཐུབ་བམ་སྙམ་དུ་བསམ་སྲིད་དོ།།
བདག་ཅག་གི་སྒོམ་པའམ་ཉམས་མྱོང་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུན་པར་བདག་ཅག་གིས་བདག་འཛིན་གྱི་བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་དུ་བརྩི་བ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ལ་གནོད་འཚེ་བྱེད་ཅིང་། བདེ་བ་ཐོབ་པའམ་རང་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བའི་དོན་དུ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ནོར་རྐུ་བ་སོགས་ཀྱིས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་དོ། དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ནི། རང་ཉིད་གཞན་ལས་གལ་ཆེར་བརྩི་བའི་བདག་གཅེས་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ལགས་སོ། ཡང་བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཡིན་པར་བརྩི་ཞིང་། བདག་ནི་ནུས་པ་ཆེ་བར་ཡང་བརྩི་བས། བདག་བཀྲེས་སོ་ཞེས་བརྗོད་ནས་ཉ་དང་། བྱ། ཡང་ན་དུད་འགྲོ་གཞན་སོགས་གསོད་པར་བྱེད་དོ། རང་གི་བཀྲེས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།
བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་བཀྲེས་པས་ད་ལྟ་ཉ་རྒྱག་པར་རམ་བྱ་གསོད་པར་འགྲོ་ནས་ཟ་དགོས་སྙམ་པའོ། དེས་ན་བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་ནུས་པ་ཆེའོ། དེས་ན་བདག་ཅག་གི་སྒོམ་པའམ་བརྟག་དཔྱད་དང་། སྒོམ་པ་འདི་ལས་བྱུང་བའི་ཉམས་མྱོང་ལ་བརྟེན་ནས། འདིའི་སྐོར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ལགས། འདི་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། དེས་ན་བདག་འཛིན་དང་བདག་གཅེས་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཅག་གིས་གཞན་ལ་གནོད་འཚེ་མང་པོ་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་བདག་འཛིན་གྱི་བློ་དང་བདག་གཅེས་འཛིན་གྱི་བློ་ཡོད་ཚེ། རང་ཉིད་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་དུ་བརྩིའོ།།
དེ་ནས་རང་གིས་རང་གི་ཁེ་ཕན་ནམ་བདེ་བའི་དོན་དུ་ལས་ལ་བརྩོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཅག་གིས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་སྟེ་སྒོ་གསུམ་ནས་གཞན་ལ་གནོད་འཚེ་བྱེད་དོ། དཔེར་ན། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་གི་བདེ་བའམ་འདོད་པའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ། མི་འགའ་ཞིག་གིས་གཞན་གྱི་ཆུང་མའམ་གྲོགས་པོའི་ཆུང་མ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུའི་མི་དགེ་བའི་ལས་བསགས་པས་གཞན་ལ་གནོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། རང་གི་འདོད་དོན་ནམ་བསམ་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་གཞན་ལ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ། དེ་ནས་ཚིག་རྩུབ་བམ་རྫུན་སྨྲ་བ་དང་། གཞན་ལ་ཕྲག་དོག་བྱེད་པ་བརྒྱུད་དེ་གྲོགས་པོ་ནང་དཀྲུག་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་སྤྱད་དེ་མཐུན་པའི་མི་རྣམས་ཁ་འཕྲལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།
དེས་ན་སྙིང་པོར་བསྡུས་ན། བདག་གི་བདེ་བའམ་ཁེ་ཕན་གྱི་དོན་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་རྩུབ་སྤྱོད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གཞན་ལ་གནོད་འཚེ་བྱེད་པའོ། དེས་ན་བདག་འཛིན་གྱི་བློ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཅག་གིས་རྟག་ཏུ་ལས་ངན་ནམ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་འཇུག་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ལ་གནོད་འཚེ་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་རང་ལ་མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་རང་ལ་མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐོབ་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ཚེ་རང་གི་འདོད་དོན་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པའོ། དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་འདི་དག་གི་རྩ་བ་གཙོ་བོ་ནི་བདག་གཅེས་འཛིན་དང་བདག་འཛིན་གྱི་བློ་ལས་བྱུང་བ་ལགས་སོ། དེས་ན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་འདིར་བདག་གཅེས་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཅག་ལ་མི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་འབྱུང་བར་ནན་བརྗོད་མཛད་སོང་། དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་ནི་… ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།