Audio recorded at Tibetan Buddhist Institute, Adelaide. Transcript auto-generated and AI-corrected; may contain errors.
About this talk. In this 46-minute teaching, Khensur Rinpoche explores the Heart Sūtra’s pivotal line—”there is no ignorance”—by examining the twelve links of dependent origination and their connection to the Four Noble Truths. He identifies ignorance as the root of suffering and wisdom realizing emptiness as its antidote. He explains that understanding emptiness requires listening to teachings and learning to identify what things lack true existence; what Dharma means as refuge, illustrated through the image of rescue from a raging current; how karma and afflictive emotions perpetuate cycling through rebirth; and why authentic teachers, teachings, and spiritual companions are essential. He then reads the Heart Sūtra line by line, discussing passages stating there is no wisdom, no attainment, and references the Ornament of Clear Realization (Abhisamayālamkāra) as its detailed textual framework.
File metadata (for organising)
File: 1992-09-01 – Side 1 – KR.MP3
UUID: 5caaf2c0-11ab-4f7b-b3c5-001be13c69bf
Teacher: Kyabje Rinpoche
Collection: Heart Sūtra
Date: 1992-09-01
Recorded at: Tibetan Buddhist Institute, Adelaide
Words: ~2,690
According to a verse by Nāgārjuna, in which he says, Though true existence though Though functional phenomena which arise dependent upon causes and conditions are not truly existent, still there is an awareness which conceives of them to truly exist, this awareness being ignorance or misknowledge which grasps to the true existence of such phenomena. And independence upon such conception, the seven of the seven of the 12 links of dependent origination arise. 12 links of dependent origination arise. Do do you understand?
Can you hear So we discussed previously the 12 links of dependent origination and in connection with the line of the text which reads, There is no ignorance nor is the destruction of ignorance. So in terms of these 12 links of dependent origination, are the 12 links in terms of practice and the 12 links in terms of abandonment. The root of the 12 links which in terms of abandonment is misknowledge or ignorance. And then the root of the 12 links dependent origination in terms of practice is the antidote to to misknowledge or ignorance. That is, misknowledge is a distorted awareness, and it is the concept, the conception which understands the nonexistence of the referent object of misknowledge.
The conception, the awareness which understands the nonexistence of the referent object of ignorance or misknowledge is the antidote, and this is the wisdom realizing emptiness. So in terms of practice, by generating the wisdom realizing emptiness, which is in the discordant category, ignorance is abandoned, misknowledge is abandoned. By generating the wisdom which realizes emptiness, the discordant category, The discordant is that is to say, this knowledge is abandoned. So in dependence upon generating the wisdom realizing emptiness when it has in terms of the practice, then this has the ability to abandon the subsequent links. For example, the next link which it would be able to abandon would be karma, karmic formations, then consciousness, and so forth.
So this would bring about a gradual cessation of each of the 12 links serially, and this is method of the 12 links in terms of category of purification and one will attain liberation. So in terms of of abandonment, the 12 links sets out in detail the procedure of abandonment. If this abandonment were to be set forth in an abbreviated manner, it could be set forth as it will be later when the four noble truths are taken up. Is set forth in terms of the abandonment of true sufferings and true sources of sufferings. As an abbreviated manner of the abandonment, it it is in terms of the true sufferings and true sources of suffering.
In a detailed manner, it is an abandonment by means of the 12 links of dependent origination. And how how are the the 12 links abbreviated into terms of the true sufferings and true sources of suffering? The six causal links are abbreviated into true sources of suffering, and the six resultant links are abbreviated into true sufferings. And if if the six causal links were abbreviated, they would be abbreviated into karma and afflictive emotions. And with respect to true sources, there are no other than karma and afflictive emotions.
K. With Angala. So if if and how would the six resultant links be abbreviated? They are abbreviated as was mentioned in terms of the true sufferings, and these would be enumerated in their most abbreviated form in terms of birth and aging. And then in terms of the category of purification, the 12 links are abbreviated in terms of causes and results.
And in terms of the Four Noble Truths, then the resultant links are abbreviated in terms of true cessation and the causal links abbreviated in terms of true paths. And as we we’ve discussed the five aggregates, the 12 sources, the 18 constituents or elements, and these are all abbreviated into the 12 links, and these, again, can be abbreviated down to the four noble truths. So, really, if four noble truths are the condensation of all the various practices and abandonments in terms of, you know, if something is to be practiced, then it’s going to be contained within the Four Noble Truths. If something is to be abandoned, it’s going to be contained within the Four Noble Truths. It is the great wave of practice that’s extremely beneficial.
And likewise, all that is to be all the faults which are all the various abandonments, that is to say the various faults which we are to abandon, and all that is to be practiced are contained within the Four Noble Truths. In terms of what is to be practiced, then this is the two paths, and this contains the various paths of the hearer, the solitary realizer, the various grounds and paths of the universal vehicle, the Mahāyāna. But additionally, the result of all of these paths, the result of the hearer’s path, result of the solitary realizers, the result of the paths and grounds of the universal vehicle, these are all true cessation, and these are all also contained in the four noble truths. So it’s extremely important that we know well the presentation of the four noble truths that contains what is to be abandoned and what is to be cultivated. Therefore, we should understand it.
The Dharma is the means by which we can eliminate from the root our suffering. It is the way we eliminate our various faults. And what is the Dharma? It is true cessation and true paths. Amongst the objects of refuge, when we say namo buddhaya, namo dharmaya, namo sanghaya, Why is that?
Because the the in the what does the word Dharma mean? It is a Sanskrit word. In in Tibetan, it is pronounced the word is chö. And it means literally to hold, to hold or to protect. So the word skyong ba means to take hold, to hold, to protect.
So, the sense of the word Dharma, literally means to hold or hold back or to draw, to take hold in the sense of it is a means by which we are eliminating our suffering, and we’ve talked about the various types of suffering such as birth, aging, disease, and death, and these are all arising dependent upon the cause of karma and afflictive emotions. So such a person who has these causes within them, the Dharma acts to draw them out of these sufferings, to take hold of them and to protect them. It leads them to liberation. It protects them from these sufferings. So it has all these connotations of leads and draws back and protects.
So, you know, analogy would would be that if it rained very hard and there was this this rushing torrent of water and someone was being swept away by this current of water and another person drew them out of this current. That is to say, save them. They let them they freed them from the sufferings and the fears involved in being carried away by this water out of their compassion. So, Dharma has this connotation of being freed from the very suffering, or in this case, like the fear which is involved in being swept away by this current, and acts to save or to protect, to act as a refuge, to liberate this person from that situation, to save them, to hold them back. So the sources of our suffering are karma and afflictive emotions, and this is analogous to this rushing torrent of water, which creates various types of sufferings of fear, anxiety.
And so the water is creating these various fears, bringing about this result, which is suffering. So this person is like ourselves who are circling within cyclic existence. And we likewise are being carried away by this current of karma and afflictive emotions that and how does this process operate for ourselves in terms of having taken rebirth as a human, then we are uncontrollably swept to another rebirth as in the state of a god, and having taken that, then we are carried further and taken rebirth as an anti god, and then as a hell being, as a hungry ghost, as an animal, and we’re continually being swept through cycling through these six types of migrations taking these various rebirths. It is the the wisdom realizing emptiness, that is to say, two paths by means of which when they are generated are able to eliminate that factor which forces us uncontrollably to circle within cyclic existence, that is to say, the factors of karma and afflictive emotions that this wisdom realizing emptiness eliminates the karma and afflictive emotions, and then one attains a path of liberation and the bliss associated with it. So it’s necessary for us to generate these two truths, the true paths and true cessation, initially generating true paths and dependent upon that generating true cessation.
If we don’t generate these two, When do we generate true paths? It is when we have a direct realization of emptiness. When we have direct realization of emptiness, we generate a true path. And preliminary to generating the direct realization of emptiness, it’s necessary for us to meditate on emptiness and develop a realization of emptiness which is not direct. In order to generate to generate the wisdom realizing emptiness, it’s necessary for us to meditate well.
So, therefore, it is necessary for in what is it necessary to do in meditation on emptiness? It’s necessary for us to first listen and read books, and then we must identify what it is that things are empty of. For example, we someone just say, Who is Tashi? And and you don’t know who Tashi is, but if they say, oh, there’s Tashi. Oh, yeah, I know Tashi, I recognize Tashi now.
Then once having recognized him, then we will be able to identify him in the future. Likewise, we must be able to identify we won’t be able to understand emptiness. We must be able to understand to identify what things are empty of, and this is depends upon the process of listening and meditating. So it’s good for us to understand what it is that how the Dharma acts as a refuge for our suffering, the way it acts as a refuge. The root of our suffering is this knowledge, ignorance, and the Dharma is the wisdom realizing emptiness, which is an opposite of ignorance.
So by generating the wisdom realizing emptiness, then we gradually bring about a cessation to misknowledge or ignorance. And therefore, all the results which arise from misknowledge begin to cease. In order to generate the wisdom realizing emptiness, it’s necessary that we rely upon the the teachings of someone who has meditated and gained an experience of the practice of emptiness, such as the Buddha. In order to carry on our practice, it’s extremely difficult to do it by oneself alone. It’s necessary to have those who assist us as companions in our practice.
Because in order to create the situations for listening to the teachings, it’s extremely important. It’s important to have the assistance of others in creating the situation for listening. It’s important to have the assistance of others in creating the situation for meditation. And so it was necessary to have these companions in order to create these situations. Additionally, we can look to other practitioners, how they are progressing, what they did to develop along the path.
And these others that we rely upon, our companions in our practice, are the spiritual community or the Sangha. So if we have excellent teaching excellent teacher, we have the excellence of the Dharma and excellent companions, then we are going to make quick progress in our practice and gain realizations. We will be able to this will be a tremendous benefit in finally removing all our various faults and bringing the consummation all excellent qualities. So if an authentic Dharma is one which is which which acts to eliminate our afflictive emotions, which is in fact able to eliminate our afflictive emotions from their various roots, which is able to bring about a decreasing of our afflictive emotions and is able to bring us finally to a consummate happiness, complete happiness. So this is this type of Dharma is a is a unerring authentic Dharma.
So the great practitioners of Tibet, the Kadampa practitioners, they would say if it acts as an antidote to one’s afflictive emotions, then it’s Dharma. If it does not act as an antidote to one’s afflictive emotions, it is not Dharma. And with respect to the teacher of the Dharma, what we really need is someone who has the consummate, the final experience of the teaching. And in terms of our companions in our practice of Dharma, it should be those who are practicing in a correct fashion and those we have a liking for, those who carry out and make effort and meditate and have views which are harmonious to ourselves, and such companions are extremely beneficial. In order to be able to practice the Dharma well, in order to understand what is to be adopted and rejected, one must understand well the four Noble Truth.
So as the text reads, that there is no suffering, no cause of suffering, no cessation of suffering, and no paths. And this is as we explained previously, that for the meditative equipoise of a superior on the 10 grounds who is realizing emptiness, the four noble truths do not exist. For that awareness, the four noble truths do not exist. We’re we’re reading through the the sūtra, the discourse, and now it comes to there is no there is no wisdom. So this I usually translate it as exalted wisdom.
It’s not just wisdom, it’s exalted wisdom because here it means a path. A path is just not general wisdom, but a path, which is exalted wisdom. And as far as the Tibetan lesson for you, there is a if the word for exalted wisdom is if it rather than having the vowel a, if it had an e, it would be iche, which would be mental consciousness. So here, this where it says there’s no exalted wisdom. Here is in within the exalted wisdom is contained all the various types of paths such as the 16 moments of the Four Noble Truths, if we were to in terms of from our understanding of the perfection of wisdom sūtra, we know that.
And then there are there includes the 37 harmonies of enlightenment, all the paths of the universal vehicle, hearer, the solitary realizer. Then there are the those which are are exclusive to a Buddha, the wisdom exalted wisdom of a Buddha, such as the various 10 powers and the and the four fearlessnesses. And if we were simply to that all of these types of wisdoms do not exist for a superior and meditative equipoise on emptiness. If we were just simply to list them in an abbreviated fashion, they are said that all the various bases, bases, paths, and fruits bases, paths, and fruits bases being the aggregates, the sources, and the constituents paths being the exalted wisdoms that we’ve just the various exalted wisdoms that we just listed, and the fruits, that is exalted wisdom within the continuum of a Buddha. None of these exist for a superior’s meditative equipoise on emptiness.
So these are these various paths, exalted wisdoms are set out in detail in the the ornament of clear realization, the Abhisamayālamkāra, for the perfection of wisdom. And then the text goes on, the discourse goes on to say, There is no attainment and no not attainment. By attainment, it means the attainment of paths. That is to say, the generation of the development of paths within one’s mind. And by non attainment, it means the various attainments that we have not generated.
For example, we have not generated the various qualities of a Buddha, that we have not attained the various paths, as I say by attain it means we haven’t generated them, and all of these attainments and non attainments do not exist
Translation / 翻译 / བསྒྱུར།
These translations were generated using Gemini Pro 2.5 with a curated Buddhist terminology glossary and verified for register, glossary use, and absence of English leakage. The English transcript above remains the authoritative source.
བོད་ཡིག་བསྒྱུར། (Tibetan Translation)
# མཁན་ཟུར་རིན་པོ་ཆེ་ ༡༩༩༢༠༩༠༡ ཤེར་སྙིང་ ༠༡-༠༩-༩༢ ངོས་ ༡
**བསྡུ་སྒྲིག།** རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་སྒྲ། — ཤེས་རབ་སྙིང་པོ། (༡༩༩༢, ༢༠༠༠)
**ཡུན་ཚད།** སྐར་མ་ ༤༦.༠
**ཚིག་གྲངས།** ༢,༧༡༣
**དཔེ་ཚད།** Deepgram Nova-3
**ཞུ་དག་གྲངས།** ༡༧
**ཕབ་བཤུས་བྱས་པའི་ཚེས།** ༢༠༢༦-༠༢-༢༨ ༡༨:༠༧
—
ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིགས་བཅད་ཅིག་ལས། རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་བདེན་པར་མ་གྲུབ་ཀྱང་། ད་དུང་དེ་དག་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། ཤེས་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེན་པར་ཡོད་པ་ལ་འཛིན་པའི་མ་རིག་པ་འམ་ལོག་ཤེས་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།། རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་བདུན་འབྱུང་ངོ་།། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་ངོ་།། དོན་རྟོགས་པར་མཛད་དམ།
གསན་ཐུབ་ཀྱི་འདུག་གམ། དེས་ན་ང་ཚོས་སྔོན་ཆད་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་ཞུས་པ་དང་། དེ་ཡང་གཞུང་ཚིག་ཏུ། མ་རིག་པ་མེད་ཅིང་། མ་རིག་པ་ཟད་པ་ཡང་མེད་དོ།། ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་དོ།། དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འདི་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཉམས་ལེན་གྱི་ཆ་ནས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། སྤང་བྱའི་ཆ་ནས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དོ།། སྤང་བྱའི་ཆ་ནས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ལོག་ཤེས་སམ་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ནས་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆ་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ལོག་ཤེས་སམ་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།། དེ་ཡང་ལོག་ཤེས་ནི་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ལོག་ཤེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།
མ་རིག་པ་འམ་ལོག་ཤེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྟོག་པ་དང་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ།། དེས་ན་ཉམས་ལེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པས། མ་རིག་པ་སྤོང་ཞིང་ལོག་ཤེས་སྤོང་ངོ་།། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཏེ། དེ་ཡང་ལོག་ཤེས་སྤོང་ངོ་།། དེས་ན་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆ་ནས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སྤོང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ།། དཔེར་ན། དེས་སྤོང་ནུས་པའི་ཡན་ལག་རྗེས་མ་ནི་ལས་སམ་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།
དེས་ན་འདིས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རེ་རེ་བཞིན་རིམ་གྱིས་འགོག་པར་འགྱུར་ལ། འདི་ནི་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཡིན་ཞིང་། དེས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། དེས་ན་སྤང་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སྤང་བྱའི་རིམ་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།། གལ་ཏེ་སྤང་བྱ་འདི་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་ན། ཕྱིས་སུ་བདེན་པ་བཞིའི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བ་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།། སྤང་བྱའི་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་པ་ནི། སྡུག་བסྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།
རྒྱས་པར་བཤད་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དེ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་ནང་དུ་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནམ། རྒྱུའི་ཡན་ལག་དྲུག་ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཤིང་། འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་དྲུག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་སོ།། གལ་ཏེ་རྒྱུའི་ཡན་ལག་དྲུག་བསྡུས་ན། དེ་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ།། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གཞན་མེད་དོ།།
འོ་ན། འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་དྲུག་ཇི་ལྟར་བསྡུ་དགོས་སམ། དེ་དག་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་དབང་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་མདོར་བསྡུས་ན། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བའི་དབང་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ནས་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད་དོ།།
བདེན་པ་བཞིའི་དབང་དུ་བྱས་ན། འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་རྣམས་འགོག་པའི་བདེན་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཤིང་། རྒྱུའི་ཡན་ལག་རྣམས་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད་དོ།། ང་ཚོས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་བགྲོ་གླེང་ཞུས་པ་ལྟར། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྡུས་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བསྐྱར་དུ་བདེན་པ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྡུ་རུང་ངོ་།། དེས་ན། བདེན་པ་བཞི་ནི་ཉམས་ལེན་དང་སྤང་བྱ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་པས། གལ་ཏེ་ යමක්ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་ན། དེ་བདེན་པ་བཞིའི་ནང་དུ་འདུས་ཡོད། གལ་ཏེ་ යමක්སྤང་དགོས་ན། དེ་བདེན་པ་བཞིའི་ནང་དུ་འདུས་ཡོད། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བའི་ཉམས་ལེན་གྱི་རླབས་ཆེན་ཞིག་གོ།
དེ་བཞིན་དུ། སྤང་བྱའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་། ཉམས་སུ་བླང་བྱ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་བཞིའི་ནང་དུ་འདུས་ཡོད་དོ།། ཉམས་སུ་བླང་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ན། འདི་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། འདིའི་ནང་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བཅས་འདུས་ཡོད་དོ།།
འོན་ཀྱང་དེར་མ་ཟད། ལམ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བཅས་ཐམས་ཅད་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བདེན་པ་བཞིའི་ནང་དུ་འདུས་ཡོད་དོ།། དེས་ན་ང་ཚོས་སྤང་བྱ་དང་བླང་བྱ་འདུས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་བཞག་ལེགས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའོ།། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་དེ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།
ཆོས་ནི་ང་ཚོའི་སྡུག་བསྔལ་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བའི་ཐབས་ལམ་ཡིན་ནོ།། དེ་ནི་ང་ཚོའི་སྐྱོན་སྣ་ཚོགས་སེལ་བའི་ཐབས་ཡིན་ནོ།། ཆོས་ནི་གང་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ།། སྐྱབས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། ང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཆོས་ལ་ཕྱག་འཚལ། ན་མོ་སཾ་གྷ་ཡ་ཞེས་ཞུ་དོན་གང་ཡིན་ནམ།
རྒྱུ་མཚན་ནི། ཆོས་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིན། བོད་སྐད་དུ་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་དོ།། དེའི་དོན་དངོས་ནི་འཛིན་པ་དང་སྐྱོང་བའོ།། དེས་ན་སྐྱོང་བ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་འཛིན་པ་དང་། སྐྱོང་བ། སྲུང་བ་བཅས་ཀྱི་དོན་སྟོན་ནོ།།
དེས་ན། ཆོས་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་དངོས་ནི། འཛིན་པའམ་ཕྱིར་འཐེན་པའམ་འདྲེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ང་ཚོའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འཛིན་པའི་དོན་ཡོད་དོ།། ང་ཚོས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་བཤད་ཟིན་ལ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་།། དེས་ན་རྒྱུ་དེ་དག་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བུ་ལ། ཆོས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ལས་འདྲེན་པར་མཛད་དེ། ཁོང་ཚོ་བཟུང་ནས་སྐྱོབ་པར་མཛད་དོ།། དེས་ཁོང་ཚོ་ཐར་པར་འཁྲིད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ལས་སྐྱོབ་པར་མཛད་དོ།། དེས་ན་དེར་འཁྲིད་པ་དང་། ཕྱིར་འདྲེན་པ། སྐྱོབ་པ་བཅས་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ།།
དཔེར་ན། གལ་ཏེ་ཆར་པ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བབས་ནས། ཆུའི་རྒྱུན་དྲག་པོ་ཞིག་བྱུང་ཞིང་། མི་ཞིག་ཆུའི་རྒྱུན་དེས་ཁྱེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་ལ། མི་གཞན་ཞིག་གིས་རྒྱུན་དེ་ལས་བཏོན་པ་ལྟ་བུའོ།། དེ་ནི་བསྐྱབས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།། ཁོང་གིས་སྡུག་བསྔལ་དང་འཇིགས་པ་ལས་བསྒྲལ་ཏེ། ཆུ་དེས་ཁྱེར་འགྲོ་བ་ལས་ཐར་བར་མཛད་དོ།། ཁོང་གི་སྙིང་རྗེས་ཆུ་རྒྱུན་དེས་ཁྱེར་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་ཐར་བར་མཛད་པ་དང་། སྐྱབས་སུ་གྱུར་ཏེ། གནས་སྟངས་དེ་ལས་ཐར་བར་མཛད་དོ།།
དེས་ན། ང་ཚོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་འཇིགས་པ་དང་དངངས་ཚབ་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད་པའི་ཆུའི་རྒྱུན་དྲག་པོ་དེ་དང་འདྲའོ།། དེས་ན་ཆུ་དེས་འཇིགས་པ་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད་ཅིང་། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ།། གང་ཟག་འདི་ནི་འཁོར་བའི་ནང་དུ་འཁོར་བཞིན་པའི་ང་ཚོ་དང་འདྲའོ།། ང་ཚོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་འདིས་ཁྱེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་དོ།། འདི་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ། ང་ཚོས་མིའི་སྐྱེ་བ་བླངས་པ་ནས། དབང་མེད་དུ་སྐྱེ་བ་གཞན་ལྷའི་གནས་སུ་འཕེན་པ་དང་། དེ་བླངས་ནས་ཡང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ནས་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་དང་། ཡི་དྭགས། དུད་འགྲོ་རུ་སྐྱེ་བ་སོགས་སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ལེན་བཞིན་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འཁོར་བཞིན་ཡོད་དོ།།
སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དེ་དག་བསྐྱེད་པའི་ཚེ། དེས་ང་ཚོ་འཁོར་བའི་ནང་དུ་དབང་མེད་དུ་འཁོར་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་སྤོང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ།། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་འདིས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ཞིང་། དེ་ནས་ཐར་པའི་ལམ་དང་དེའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། དེས་ན་ང་ཚོས་བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྐྱེད་དགོས་ཤིང་། ཐོག་མར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྐྱེད་དགོས་སོ།།
གལ་ཏེ་ང་ཚོས་འདི་གཉིས་མ་བསྐྱེད་ན། ང་ཚོས་ནམ་ཞིག་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྐྱེད་དམ། ང་ཚོས་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཡིན་ནོ།། ང་ཚོས་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཚེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞིག་བསྐྱེད་དོ།། སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་སྔོན་འགྲོར། ང་ཚོས་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཞིག་བསྐྱེད་དགོས་སོ།། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ང་ཚོས་ལེགས་པར་སྒོམ་དགོས་སོ།།
དེས་ན། སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པའི་སྐབས་སུ་ཅི་ཞིག་བྱ་དགོས་སམ། ཐོག་མར་ང་ཚོས་དཔེ་ཆ་ལ་ཐོས་པ་དང་ཀློག་པ་བྱ་དགོས་ཤིང་། དེ་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་གང་གིས་སྟོང་པ་ངོས་འཛིན་དགོས་སོ།། དཔེར་ན། མི་ཞིག་གིས་བཀྲ་ཤིས་སུ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་བཀྲ་ཤིས་སུ་ཡིན་མི་ཤེས་ཀྱང་། ཁོང་ཚོས་ཨ་ལ། བཀྲ་ཤིས་འདི་རེད་ཅེས་བཤད་ན། ཨ་ཙི། ངས་བཀྲ་ཤིས་ངོ་ཤེས་སོང་། ད་ངས་བཀྲ་ཤིས་ངོས་ཟིན་སོང་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར། ཁོང་ངོས་ཟིན་པ་ནས་བཟུང་། ང་ཚོས་མ་འོངས་པར་ཁོང་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་བཞིན་དུ། ང་ཚོས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་མི་ཐུབ། ང་ཚོས་དངོས་པོ་རྣམས་གང་གིས་སྟོང་པ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་དགོས་ཤིང་། འདི་ནི་ཐོས་པ་དང་སྒོམ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་རག་ལས་སོ།།
དེས་ན་ཆོས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐྱབས་མཛད་ཚུལ་དང་། སྐྱབས་མཛད་པའི་ཐབས་ལམ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་ང་ཚོས་རྟོགས་ན་ལེགས་སོ།། ང་ཚོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ནི་ལོག་ཤེས་སམ་མ་རིག་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ནི་མ་རིག་པའི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ།། དེས་ན་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པས། ང་ཚོས་རིམ་གྱིས་ལོག་ཤེས་སམ་མ་རིག་པ་འགོག་པར་བྱེད་དོ།། དེར་བརྟེན། ལོག་ཤེས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འགག་འགོ་ཚུགས་སོ།།
སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གྱི་ཉམས་མྱོང་ཐོབ་ཅིང་བསྒོམས་པའི་གང་ཟག་གི་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ནི་གལ་ཆེའོ།། ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་སྐབས། རང་གཅིག་པུས་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ལ། ང་ཚོའི་ཉམས་ལེན་གྱི་གྲོགས་པོའི་ཚུལ་དུ་རམ་འདེགས་གནང་མཁན་ཡོད་དགོས་སོ།།
རྒྱུ་མཚན་ནི། བསྟན་པ་ཐོས་པའི་གོ་སྐབས་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའོ།། ཐོས་པའི་གོ་སྐབས་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་རོགས་རམ་ཡོད་པ་གལ་ཆེའོ།། སྒོམ་པའི་གོ་སྐབས་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་རོགས་རམ་ཡོད་པ་གལ་ཆེའོ།། དེས་ན་གོ་སྐབས་དེ་དག་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར། གྲོགས་པོ་དེ་དག་ཡོད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།། དེར་མ་ཟད། ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་པ་གཞན་དག་ལ་བལྟས་ནས། ཁོང་ཚོ་ཇི་ལྟར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ལམ་བར་དུ་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་ཅི་ཞིག་གནང་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ།
ང་ཚོས་བརྟེན་ས་ཡིན་པའི་གཞན་དག་སྟེ། ང་ཚོའི་ཉམས་ལེན་གྱི་གྲོགས་པོ་རྣམས་ནི་དགེ་འདུན་ནོ།། དེས་ན་ང་ཚོར་བླ་མ་དམ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ། གྲོགས་མཆོག་བཅས་ཡོད་ན། ང་ཚོ་ཉམས་ལེན་ལ་མྱུར་དུ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཞིང་རྟོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། འདིས་མཐར་ང་ཚོའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་སོ།། དེས་ན་ཆོས་ཡང་དག་ཅེས་པ་ནི་རང་གི་ཉོན་མོངས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཞིག་དང་། དོན་དངོས་སུ་རང་གི་ཉོན་མོངས་རྩ་བ་ནས་སྤོང་ཐུབ་པ། རང་གི་ཉོན་མོངས་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་དང་། མཐར་རང་ཉིད་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་སྟེ་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་འཁྲིད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།། དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་རིགས་འདི་ནི་མི་འཁྲུལ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་ཅིག་ཡིན་ནོ།།
དེས་ན་བོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཏེ། བཀའ་གདམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་དེ་རང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་ན། དེ་ཆོས་ཡིན། གལ་ཏེ་རང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མ་གྱུར་ན། དེ་ཆོས་མིན་ཞེས་གསུངས་སོ།། ཆོས་ཀྱི་བླ་མའི་ཐད་ནས། ང་ཚོས་དངོས་གནས་དགོས་པ་ནི་གདམས་ངག་གི་མཐར་ཐུག་གི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པ་ཞིག་གོ། ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་གྲོགས་ཀྱི་ཐད་ནས། དེ་དག་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉམས་ལེན་གནང་མཁན་དང་། ང་ཚོས་དགའ་མོས་བྱེད་ས། འབད་བརྩོན་དང་སྒོམ་རྒྱག་མཁན། རང་དང་ལྟ་བ་མཐུན་པ་བཅས་ཡིན་དགོས་ལ། གྲོགས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཐོགས་ཆེའོ།།
ཆོས་ལེགས་པར་ཉམས་ལེན་ཐུབ་པའི་ཕྱིར། བླང་བྱ་དང་དོར་བྱ་གང་ཡིན་ཤེས་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་བཞི་ལེགས་པར་རྟོགས་དགོས་སོ།། དེས་ན་གཞུང་དུ། སྡུག་བསྔལ་མེད། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མེད། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་མེད། ལམ་ཡང་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། འདི་ནི་ང་ཚོས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར། ས་བཅུའི་འཕགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་མཉམ་གཞག་ལ་བདེན་པ་བཞི་མེད་དོ།། ཤེས་པ་དེའི་ངོར་བདེན་པ་བཞི་མེད་དོ།།
ང་ཚོས་མདོ་འདི་ཀློག་བཞིན་ཡོད་ལ། ད་ནི་ཡེ་ཤེས་མེད་ཅེས་པའི་བར་དུ་སླེབས་ཡོད། དེས་ན་འདི་ངས་རྒྱུན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་སྒྱུར་གྱི་ཡོད། འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ཡེ་ཤེས་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་འདིར་ལམ་གྱི་དོན་ཡོད་པས་སོ།། ལམ་ནི་ཤེས་རབ་སྤྱི་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ཡེ་ཤེས་ཏེ་ལམ་ཡིན་ནོ།། བོད་སྐད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཡེ་ཤེས་ཞེས་པའི་ཚིག་ལ་གི་གུ་ ‘e’ ཡོད་ན་‘iche’ ཞེས་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ།།
དེས་ན། འདིར་ཡེ་ཤེས་མེད་ཅེས་གསུངས་པའི་སྐབས་སུ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནང་དུ་ལམ་གྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཏེ། དཔེར་ན་བདེན་པ་བཞིའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལྟ་བུ་འདུས་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོའི་ང་ཚོའི་གོ་རྟོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཤད་ན། ང་ཚོས་དེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ། ཉན་ཐོས། རང་སངས་རྒྱས་བཅས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་འདུས་ཡོད་དོ།། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དཔེར་ན་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ།། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་སྟོང་ཉིད་མཉམ་བཞག་གི་ངོར་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་ན། དེ་དག་ནི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་སྟེ། གཞི་ནི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད། ཁམས་རྣམས་དང་། ལམ་ནི་ང་ཚོས་ད་ལྟ་བགྲངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་། འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་དག་གང་ཡང་འཕགས་པའི་སྟོང་ཉིད་མཉམ་བཞག་གི་ངོར་མེད་དོ།།
དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ལམ་སྣ་ཚོགས་འདི་དག་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐོར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཡོད་དོ།། དེ་ནས་གཞུང་དུ། ཐོབ་པ་མེད་ཅིང་མ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། ཐོབ་པ་ཞེས་པས་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་གོ་དགོས་ཏེ། དེ་ནི་རང་རྒྱུད་ལ་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པ་ལ་ཟེར་རོ།། མ་ཐོབ་པ་ཞེས་པས་ང་ཚོས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཐོབ་བྱ་སྣ་ཚོགས་ལ་གོ་དགོས་སོ།། དཔེར་ན། ང་ཚོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལམ་སྣ་ཚོགས་མ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ།། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་མེད་དོ།།