Audio recorded at Tibetan Buddhist Institute, Adelaide. Transcript auto-generated and AI-corrected; may contain errors.
About this talk. In this 96-minute teaching, the teacher provides systematic instructions on developing calm abiding meditation within the Je Tsongkhapa tradition. Opening with ethical training as the foundation, he focuses on the five obstacles that prevent meditative stabilization: laziness, forgetfulness, laxity and excitement, non-application of antidotes, and over-application. For each fault he details the antidote, with particular emphasis on overcoming laziness through reflecting on meditation’s benefits, and using introspection as mental surveillance—a spy checking whether the mind remains on its object or wanders. The teaching places meditative stabilization within the three higher trainings, connecting practice to liberation. Dense, systematic instruction for meditators already grounded in Buddhist study and practice.
File metadata (for organising)
File: 1989-02-13 – T12 – Opening The Eye. Tape 12. . Very poor quality sound – KR.mp3
UUID: 1b59a5e7-a62e-4b4f-8fef-42e9d07c42f6
Teacher: Kyabje Rinpoche
Collection: Awareness and Knowledge
Date: 1989-02-13
Recorded at: Tibetan Buddhist Institute, Adelaide
Words: ~3,084
The best way of developing the mind and improving our mind is that on the one hand we must accumulate positive potential but this in itself is not enough. This practice of accumulating positive potential and positive energy and merit must also be accompanied with the practice of listening to the teachings and reflection on the teachings, listening to the various teachings, and meditating on that. The field, simply having the seed is not sufficient to develop a crop. We need all the various types of crop conditions such as water, fertilizer, Likewise, we need various crop conditions to come together in order to improve our mind. According to the the tradition of the great master, Je Tsongkhapa, in coming to the quick realization that the path is all in our mind, he said that the quickest method for bringing this about is first to create a great accumulation of positive potential, listen to the teaching, and make request to one’s meditational deity, as blessings will come into one’s mind from one’s lama.
So in in this regard, to this effect, in order to improve our mind, to develop our mind, to actually engage in mind training. One of the most efficient methods for developing great accumulation of positive potential is the practice of the seven-limb prayer which we just did. And so on the one hand, increasing the accumulation of the positive potential, On the other hand, the necessity to increase our wisdom. This is done through the practice that we did previously, making a request to Mañjuśrī. Mañjuśrī a request that the teacher might increase.
So when we talk about one spiritual master of the lama, it’s making request to one individual lama, that is whatever spiritual teacher you have belief in, that you have faith in, that seeing that your lama is inseparable in entity or inseparable by nature, which means you should make a request to help you in developing wisdom. So, you know, please think about the the things that I I just mentioned that if creating these accumulations, in this way, then it’s it’s extremely beneficial. So in talking about the previous training that is the higher training ethics, this involved the going for refuge, the Three Jewels, and taking and abandoning the three destructive actions, the three non-virtuous actions, which is to abandon the 10 destructive actions, and implementing the opposite of those, the 10 constructive actions. This is the basis of training and ethics. Ethics is the foundation of the two further higher trainings in meditative stabilization and wisdom. The case of the earth, the foundation, the ground in which we plant our field and we are able to give rise to produce worldly crops.
Likewise, ethics is the foundation in the field in which we plant the remaining two higher trainings The meaning of meditative stabilization is that is the mind abiding, resting, abiding one pointedly without distraction on a virtuous object. Example of what we mean by meditative stabilization. Simply that when we are meditating, we take as an object of observation a chosen object such as emptiness and we rest our mind abide on that object single point without being distracted to other objects. This is an example of meditative stabilization. The object can be, for example, selflessness, impermanence, any type of constructive or virtuous object.
The mind rests or abides on that object single-pointedly, without diffusion, and without being distracted by other objects. These are all examples of meditative stabilization. So meditative stabilization is common both to Buddhist and non-Buddhist practitioners. It’s not confined to Buddhist practice. But here we are talking about the higher training in meditative stabilization.
The reason it is referred to as higher is because it is higher than non-Buddhist practices. Whereby from the point of view of taking refuge in Buddha, Dharma and Sangha, having taken refuge in those objects, one engages in meditative stabilization. Such a meditative stabilization, consider it a higher training in meditative stabilization, higher than non-Buddhist practices. So in dependence upon meditative stabilization as it increases in strength, we can obtain calm abiding and gain the various types of special insight. It also acts as a cause for the development of the four concentrations and the four absorptions and rebirths in such If we use meditative stabilization accompanied with the understanding of emptiness, then it actually causes liberation.
In addition to that, it accompanies the mind of enlightenment, bodhicitta, it serves as the cause of Buddhahood. So we use as a means of progressing through the as a means of foundation through the foundation of progressing through the path. First, developing simple single-minded concentration, increasing the stability of such a mind until we actually attain calm abiding. Taking calm abiding, depending upon that, attain special insight, and finally coupling these two: calm abiding and special insight.
Meditative stabilization is extremely important, but it is only in dependence upon meditative stabilization that we progress through either of the three vehicles. the vehicle of Hearers, the vehicle of Solitary Realizers, the vehicle of the Mahāyāna, that we are able to attain all the various paths and grounds. Without meditative stabilization, then there’s no way that we can attain these realizations. So in the actual development progressing through meditate in meditative stabilization, through one actually attain calm abiding. There are the actual method is overcoming the various faults, and there are said to be five faults in attaining calm abiding.
Acting as discordant factors in the cultivation of meditative stabilization is laziness. This is a lack of enthusiasm for the attainment of calm abiding and the lack of faith in the quality of calm abiding. But one simply puts it off again and again. One doesn’t So then the second fault is forgetfulness. And then, initially, in the training of, we may actually we take an object of observation.
For example, an image of a Buddha, and we we examine the image very well. And though we’re examining with the eye, the meditative stabilization of calm abiding is not is not a function of the eye consciousness. We’re not trying to see things with the eye. We’re trying to see things with the mental consciousness. So look at the image thinking, oh, where is the foot?
Where is the hand? Examining very well with the eye. And then, actually, when you’re in meditation, then one is no longer using eye consciousness. One is trying to have the appearance arise before the mental consciousness. So in developing calm abiding, we can take various objects as an object as a basis for observation, a base for observation.
And within the Sūtra tradition, the most preferable object is the Buddha image. They said that it’s taking a Buddha image, then it’s an easy image to take, to make use of, and it’s in trying to have it appear to our mind, we actually are involving our mind in very constructive actions. Develop a virtuous mind simply by speaking to have it appear in our mind by the very nature of the object. Of course, take the tantric tradition, might take another object or observation. In non-Buddhist traditions, So when we have examined the object and and we are seeking to have it appear to our mental consciousness that is we are trying to remember the object, we will have a tendency to forget the object.
When we forget the object of observation, this is called forgetting the precept, forgetting the advice. And this forgetfulness is the second fault which is actually an obstacle to the result. The third fault is laxity and excitement. Actually, laxity and excitement are the third fault. With respect to laxity, the object is simply not clear to our mind.
As this this would this will begin to degenerate, and there will the actual object will be as it’s covered over with darkness. There’s obscuration, a darkness there, and finally, this will degenerate to sleep. So then the the second is excitement. And this is when the mind is able to abide on objects, it’s able to rest on the object. It keeps going outside.
We might think about our home, in neither of these two cases is the mind able to abide on the object, going to one or the other of these faults, and therefore, So in in actually developing calm abiding, we need to make use of two aspects of two factors of mind simultaneously. I if two parts of there are two parts of our mind acting together. One of them is able to actually rest, abide on the object, and the second that is introspection or awareness is checking, observing whether the mind is resting, abiding on the object and how well it’s just abiding on the object. So it requires that we have this that we have this factor of both being able So one part of our mind, that is the factor of introspection or awareness, is acting as if a spy. It’s examining whether the mind is abiding, is is resting on the object of observation, and how it’s resting on the object of observation.
So it’s always examining like a spy. If in fact the mind is either involved in the faults of laxity or excitement, it is necessary to make use of an antidote to correct that. If if instead of making use of an antidote, we do not cease this fault of excitement or laxity, we are let it continue, then this is the fourth fault of the which is to be abandoned. Fourth fault in developing Having you know, coming to direct to introspection coming to identify the fault of laxity or excitement and applying applying the proper antidote to correct that that fault, then once the fault has ceased, if we were to still apply an antidote unnecessarily, though there is in fact there is no laxity or there is no excitement present. If we are still applying an antidote as if there were, then this would be the pitfall or the over application of an antidote when it is not needed in overcoming these faults we employ the various antidotes and there are eight antidotes which overcome the five faults.
So with respect to the first fault with respect to the first fault of laziness, there are four antidotes. So with respect to the four antidotes overcoming the the first fault of laziness, we’ve talked about being you know, when we study awareness and knowledge. Four entities are: faith, aspiration, effort, pliancy, faith, aspiration, effort, compliance. So how do we actually employ these four antidotes? And actually thinking about the method for overcoming the fault of laziness.
First, we have to consider the the excellent qualities of meditative stabilization whereby we develop faith. So in the same way that developing, looking at the excellent qualities, the excellent and great benefits derived from developing meditative stabilization, we develop an aspiration. For example, if someone were very lazy, they looked at you know, going into business, for example, as very difficult, lack of trouble, unless they can’t be bothered with it. But if another person were to come along and said, you know, well, you know, just what you could call the profit that you could give this So looking at the degree of benefits to be derived from developing a state of meditative stabilization, you’re thinking, you know, what what do I really want most? I want physical and mental bliss.
I’m thinking that if we were to go on to develop pliancy of body, if we were to go on to develop pliancy of body, that we would get all this physical bliss here, the great bliss, we would get the mental bliss here, the great bliss, and thinking what how wonderful this would be, the great quality, and and and going from faith, thinking about all the what is the the excellent qualities. Doing you know, most of everything that one does in the world, we do it because in order to get some kind of pleasure. And, you know, we’ve been talking about the example of motor racing, in order to find happiness in order to get pleasure. Some kind of bliss. We’re always trying to get bliss.
If we were to look at the situation and think of the great bliss that we can get out of developing and abiding not only So the first The second fault is forgetting the advice. And this involves forgetfulness where we actually lose the observation. The antidote to forgetting the advice is non-forgetfulness The third fault is the fault of laxity and excitement. With laxity, there’s an unclear to the object to the point where the action may fall asleep. With it is it is the condition which brings it about is the mental factor of delusion.
Whereas with excitement, there is a loss of the object and the fact is we actually lose the object of observation and the condition to bring this about is attachment. In order as an antidote to the fault of laxity and excitement, we have to make use of the mental factor of introspection. That is we have to examine whether the object is being held by the mind and what way is it being held. We have to make an examination using introspection or awareness. So to use an example, if if the factor of introspection is as if we were we were concerned examining, concerned as to whether a thief had come in the house or not and trying to to look around to see whether the thief was in the house or not.
And And if there was, to throw the thief out of the house and close the door. If we just simply were to neither know whether the thief was in the house or not or not if we don’t close the door, then we’re going to have it stolen. Likewise, in getting the we have to examine our mind in the way we’re meditating to see whether the the fault of laxity and excitement are present or not. Factor that we use for making this examination is introspection. Introspection is the way we actually get rid of We have to actually know whether the thief is in the house or not, and it is introspection or awareness which tells us whether the thief is in the house or not.
This factor of mind which does examine to see whether the thief is in the house or not is introspection, There is introspection or awareness which which examines as to whether laxity or excitement are present. And if we discover, in fact, that laxity and or excitement are present, And this is the antidote to the fourth fault, that is non-application. We actually have to throw out the teeth out of the door find an antidote to the good actually get rid of them. If having thrown them out and closed the door, we still keep examining to see whether the thief is in the house or not,
We still apply it. Keep applying an antidote as if the thief is still in the house even though we’ve thrown them out in close the door. And this would be the the this is And so in this case, as an antidote to So this this method, is said in the Discrimination of the Middle and Extremes, the five faults overcome by the eight antidotes. So we’re going to important to see how we sets forth the way the eight antidotes overcome the five faults. And in the text, one of the ornaments of the Mahāyāna sutras, So if you if you really want to just.
Activity or spiritual activity, not knowing the qualities of it, then we do not make any endeavor towards that object. And this non endeavor is the foundation of So there there are three types of laziness. The first is procrastination. Simply putting up what you could do today till tomorrow. Simply again and again putting off, not becoming involved, you know, completing to do doing the work, whatever it might be.
So, procrastinating, pushing back, back, back. The second is, I don’t know a word for it. It’s simply becoming involved with many types of meaningless activities, dispersing all of one’s energies, not concentrating and directing it to one specific virtuous object but becoming involved with many types of meaningless activities. Is a way of avoiding attaining anything. The third is self defeatism.
We are thinking like I don’t have the ability, I can’t do this. I I I just I can’t I can’t even bother to try. And this is the the self defeatism. That’s the third type of laziness. So the function of laziness, the nature of its action causes us to lose purpose, So the way we can begin to overcome is taking in mind, becoming mindful of excellent qualities that are the object of whatever it is that we are involved in, what the fruits of the results can be and taking in mind excellent qualities, developing a state that these qualities exist and thereby developing aspirations to aspiration towards that object and then actually making efforts in the effort itself.
So, you know, as one progresses and developing calm abiding, the object becomes clearer and clearer and the factor of awareness, because there is more awareness, is causing So both the excitement and laxity are eliminated at the eighth mental abiding. At the ninth mental abiding, calm abiding, they are eliminated at the eighth mental abiding. So the way we can apply the antidote to excitement is because the mental factor which gives rise to excitement is attachment. And the way we overcome attachment is through renunciation. The mind is in a very high state.
It should have to be brought down. And then we can do this by considering thinking about suffering and thinking about, for example, impermanence. These qualities have the the ability to bring the mind down to a lower state. On the other hand, when we’re involved in laxity, the mind is in a lower in a very low state. It’s dark, so we have to raise the mind up.
And the way we can do this is, for example, by meditating on the excellent qualities of Buddhahood in order to brighten and raise the mind up.
Translation / 翻译 / བསྒྱུར།
These translations were generated using Gemini Pro 2.5 with a curated Buddhist terminology glossary and verified for register, glossary use, and absence of English leakage. The English transcript above remains the authoritative source.
中文翻译 (Chinese Translation)
好的，我会将此英文佛法开示翻译为符合汉传佛教规范的简体中文。我会严格遵循您提供的所有规则，包括段落结构、术语使用和语言纯净性。
—
**堪苏仁波切 19890213 – 开启新觉之眼… 第十二讲。89年2月13日。音质甚劣。**
**合集：** 仁波切录音 — 开启新觉之眼 (1988-89)
**时长：** 96.4分钟
**字数：** 3,126
**转录模型：** Deepgram Nova-3
**校正次数：** 0
**转录于：** 2026-03-01 04:57
—
1. 开展及提升心智的最佳之道，在于我们一方面必须积集功德，但仅此尚且不足。此积集功德与善能量之修持，亦必须与闻思法教相辅相成，即听闻各种法教并加以思惟、修习。譬如田地，单有种子不足以令庄稼生长，尚需水、肥料等诸般助缘。同理，为提升心智，亦需众缘和合。依据大师宗喀巴之传承，为速疾证悟道在心中，其云最迅捷之法，首在广积功德，听闻法教，并向自己的本尊祈请，以领受来自上师的加持入于自心。
2. 就此而言，为提升、开展我们的心，为真实地投入修心，其中一项积集广大功德最有效的方法，即是我们方才所作的七支供养之修持。因此，一方面要增广功德之积集，另一方面，则必须增长我们的般若。此乃通过我们先前所作的修持，即向文殊菩萨祈请，祈请智慧得以增长。
3. 当我们谈及自己的善知识，即上师时，乃是向一位上师祈请。无论你对哪一位善知识有信心，视你的上师与其体性不二，你应当祈请其助你开展般若。所以，请思惟我方才所言之事，若能如是积集资粮，则利益极大。
4. 谈及先前的训练，即增上戒学，此涵盖了皈依三宝，以及断舍三种恶业，即三种不善业，也就是断除十不善业，并行持其相返的十善业。此乃戒学之基础。戒是另外二种增上学，即增上定学与增上慧学的基础。如同大地，是我们在其上播种并能产出世间庄稼的基础。
5. 同理，戒学是我们借以播植其余二种增上学的田地与基础。三摩地之义，乃是心于一善所缘境，无有散乱，一境性地安住、停歇。此即我们所言三摩地之范例。简言之，当我们禅修时，择一所缘境，如空性，而后令心安住于彼，一境性而不散乱至其他境上，此即三摩地之一例。所缘境可为，例如，无我、无常等任何一种善的或具建设性的所缘。
6. 心安住或停歇于彼所缘之上，一境性，无有掉举，亦不为他境所散乱。此等皆是三摩地之范例。
7. 三摩地通于内道与外道修行者，并非佛教修持所独有。然此处我们所谈论的，是增上定学。其所以被称为“增上”，乃因其超胜于外道之修法。此乃基于皈依佛法僧，既皈依彼等所缘之后，所从事之三摩地修持。如是之三摩地，方堪称为增上定学，超胜于外道之修法。
8. 依于三摩地之力用增长，我们能证得止，并获得各种胜观。它亦是成就四禅八定及转生于彼处之因。若我们以三摩地与空性之理解相结合，则能真实地引生解脱。
9. 除此之外，若与菩提心相应，它即成为佛果之因。因此，我们以此为基础，作为在道上前进的方法。首先，发展出单纯的心一境性之禅定，增长此心的稳固性，直至真实成就止。依于止，证得胜观，最终达至止观双运。
10. 三摩地至关重要，唯有依于三摩地，我们才能在三乘中任何一乘取得进展——无论是声闻乘、独觉乘，抑或大乘——我们才能证得一切地道。若无三摩地，则无法证得此等证悟。
11. 在真实开展、通过禅修以成就止的过程中，其实际方法在于克服各种过失。据说在成就止的过程中，有五种过失。作为修习三摩地之违缘的，是懈怠。此乃对成就止缺乏热忱，且对止的功德缺乏信心。行者只是一再拖延，而未投入。
12. 那么，第二种过失是忘失。最初，在训练中，我们可能会择取一个所缘境。
13. 例如，一尊佛像，我们仔细地审视此像。虽然我们是用眼在看，但止的三摩地并非眼识的作用。我们并非试图用眼看物，而是试图用意识来看。所以，看着影像，心想：哦，脚在何处？手在何处？用眼仔细观察。然后，在真实禅修时，行者便不再使用眼识，而是试图让影像在意识前显现。
14. 在修习止的过程中，我们可取各种所缘作为观察的基础。在显教传统中，最适合的所缘是佛像。据说，取佛像为所缘，易于掌握运用，且在试图令其显现于心中时，我们实际上正令自心投入于极具建设性的善业中。仅凭所缘的体性，就能令我们的心在显现它的过程中，发展出善心。当然，若依密续传统，则可能取其他所缘。在外道传统中亦然。
15. 当我们已观察所缘，并寻求令其显现于意识前，即是试图忆起所缘时，我们会有忘失所缘的倾向。当我们忘失所缘境时，此称之为忘失教授。而此忘失，即是第二种过失，是成就的真实障碍。
16. 第三过失是沉掉。实际上，沉没与掉举合为第三过失。关于沉没，所缘在心中变得不清晰。此将开始退化，所缘境会如同被黑暗覆盖，出现一种障蔽、一种黑暗，最终将退堕为睡眠。其次是掉举。此时，心虽能安住于所缘，能停于所缘，却不断向外驰散。我们可能会想起自己的家。于此二种情况，心皆无法安住于所缘，陷入其中一种或另一种过失。
17. 在真实开展止的过程中，我们需要同时运用心的两种面向或心所。仿佛我们心中有两个部分同时运作。其一能够真实地停歇、安住于所缘，而其二，即正知或觉察，则在检查、观照心是否安住于所缘，以及安住的情况如何。
18. 因此，这需要我们同时具备此二种心所。我们心的一部分，即正知或觉察的心所，其作用有如一名间谍。它检查心是否安住、停歇于所缘境上，以及安住的情况如何。所以它总是在像间谍一样地检查。
19. 若心确实陷入了沉没或掉举的过失中，则必须运用对治来加以矫正。若不运用对治，不制止此沉掉之过，任其继续，此即是应断除的第四过失。
20. 第四过失在于（不运用对治）。经由正知发现沉没或掉举之过，并施以正确的对治来矫正该过失后，一旦过失已止息，倘若我们仍不必要地施用对治，尽管实际上已无沉没或掉举存在。若我们仍如其存在般施用对治，这便是过失，或是在不需要时过度施用对治。为克服此等过失，我们运用各种对治，共有八种对治法，用以降伏五种过失。
21. 针对第一项懈怠的过失，有四种对治。关于克服第一项懈怠过失的四对治力，我们谈及时，即是信、欲、勤、安。此四者为：信心、希求、精进、轻安。
22. 我们如何实际运用此四对治呢？实际上，思惟克服懈怠过失之法，首先，我们必须思惟三摩地之殊胜功德，由是而生起信心。
23. 如同观察从开展三摩地中所能获得的殊胜大利，我们生起一种希求。例如，若有人十分懈怠，他视经商等事极为困难、麻烦，以至懒得理会。但若另有一人前来告知他，你能从此中获得何等利润。
24. 观察从开展三摩地状态中所能获得的利益程度，你会思惟：我真正最想要的是什么？我想要身心之安乐。思惟若能进而开展身之轻安，便能获得所有此等身之大乐；若能进而开展意之轻安，便能获得意之大乐。思惟此将何其美妙，此等巨大功德，并从信心出发，思惟一切殊胜功德为何。
25. 人在世间所做之事，大多是为了获得某种安乐。我们一直在谈赛车的例子，为了寻找快乐，为了获得安乐，某种喜悦。我们总是在试图获得安乐。若我们审视此情境，思惟从开展与安住（于三摩地）中所能获得的巨大安乐，不仅如此……
26. 第二过失为忘失教授。此涉及忘失，我们会真实地失去所缘。对治忘失教授之法，即是正念。
27. 第三过失为沉掉之过。于沉没，心对所缘不明，以至行者可能昏睡。引生此状之缘，乃是痴心所。而于掉举，则有失却所缘之情况，我们真实地失去所缘境，而引生此状之缘，乃是贪爱。作为对治沉掉之过的方便，我们须运用正知心所。也就是说，我们必须检查心是否持住所缘，以及是以何种方式持住。我们必须运用正知或觉察来进行检查。
28. 举例而言，倘若正知的作用犹如我们忧心忡忡地检查盗贼是否已进入屋中，并试图四处察看贼是否在屋内。若在，则将贼逐出并关上门。倘若我们既不知贼是否在屋，亦不关门，那么我们的财物将被盗走。
29. 同理，我们必须检查自心禅修的方式，看沉掉之过是否存在。我们用以作此检查的心所即是正知。我们必须真实地了知盗贼是否在屋中，而正是正知或觉察告知我们贼是否在屋。
30. 此检查心是否陷入过失的心所，即是正知。若我们发现沉没或掉举确实存在，（不应用对治）即是第四过失，亦即不作行。我们必须真实地将贼逐出门外，找到一种对治之法，真实地将之去除。若已将之逐出并关上门后，我们仍不断检查贼是否在屋中……我们仍持续应用对治，仿佛贼仍在家中，即便我们已将之逐出并关上门。此即（第五过失）。于此情况，作为对治……
31. 此方法，于《辩中边论》中说及，五种过失由八种对治所克服。因此，观察其如何阐明八对治克服五过失之道，至关重要。于《大乘庄严经论》中亦有阐述。
32. 若你对于一项（心灵）活动，不知其功德，便不会为达彼目标而作任何努力。此不努力，即是懈怠之基础。懈怠有三类。第一是推延，即将今日可为之事拖至明日。一再拖延，不投入完成工作。第二是，耽著无义琐事，分散所有精力，不集中导向一特定的善所缘，反而涉入多种无意义的活动，以此逃避达成任何成就。第三是自轻凌，心想“我无此能力，我办不到。我根本懒得尝试。”此即自轻凌，是第三种懈怠。
33. 懈怠的作用，其行相导致我们失去目标。我们开始克服它的方式，是心中忆持我们所投入之事的目标所具的殊胜功德，其成果将为何，并忆持此等功德，生起“此等功德确实存在”的信解，从而对此目标生起希求，而后真实地付出努力。随着行者在开展止的过程中进步，所缘变得愈来愈清晰，而觉察的心所，因有更多觉照，故……在第八住心时，掉举与沉没皆被断除。于第九住心，即止的境界，它们已于第八住心时被断除。我们用以降伏掉举的对治法，是思惟能引生出离心之理，因为引生掉举的心所是贪爱。当心处在一个非常高昂的状态时，应使其降下。我们可以通过思惟苦以及思惟无常等来达成。此等法义有能力将心带至一个较低沉的状态。另一方面，当我们陷入沉没时，心处在一个非常低沉的状态，是昏暗的，故我们必须令心振奋。我们可藉由禅修佛果的殊胜功德等方式来达成，以使心变得明亮、振奋。
བོད་ཡིག་བསྒྱུར། (Tibetan Translation)
༄༅།། མཁན་ཟུར་རིན་པོ་ཆེ་ ༡༩༨༩།༠༢།༡༣། ཤེས་རབ་གསར་པའི་མིག་འབྱེད་པ། བརྙན་ཐག་ ༡༢། སྤྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༣། སྒྲའི་སྤུས་ཀ་ཤིན་ཏུ་ཞན།
**བསྡུ་སྒྲིག།** རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ felice ཕབ་འབེབས། — ཤེས་རབ་གསར་པའི་མིག་འབྱེད་པ། (༡༩༨༨-༨༩)
**ཡུན་ཚད།** སྐར་མ་ ༩༦.༤
**ཚིག་གྲངས།** ༣,༡༢༦
**དཔེ་ཚད།** Deepgram Nova-3
**ཞུ་དག་བྱས་གྲངས།** ༠
**ཕབ་བཤུས་བྱས་པའི་དུས་ཚོད།** ༢༠༢༦།༠༣།༠༡། ༠༤:༥༧
—
ཐུགས་རྒྱུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་བློ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ལམ་མཆོག་ནི། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གསག་དགོས་ཀྱང་། དེ་ཁོ་ནས་མི་འགྲིགས་སོ། །བསོད་ནམས་དང་ནུས་པ་དགེ་བ་གསག་པའི་ཉམས་ལེན་འདི་དང་ཆབས་ཅིག །གདམས་ངག་ལ་ཐོས་པ་དང་། བསྟན་པ་ལ་བསམ་པ། ཆོས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་གསན་པ་དང་། དེ་དག་སྒོམ་པ་བཅས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཡང་མཉམ་དུ་བསྟེན་དགོས་སོ། །ཞིང་ས་ལ་ས་བོན་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆུ་དང་ལུད་ལྟ་བུའི་ལོ་ཏོག་གི་ཆ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་དགོས་པ་བཞིན། ང་ཚོའི་ཐུགས་རྒྱུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བ་ལ་ཡང་། ཆ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཚོགས་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། ལམ་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་སུ་རྟོགས་པའི་མྱུར་ལམ་ནི། ཐོག་མར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསགས་པ་དང་། གདམས་ངག་ལ་གསན་པ། རང་གི་ཡི་དམ་ལྷ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་བཅས་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རང་གི་བླ་མ་ལས་བྱིན་རླབས་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།
དེས་ན་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར། རང་གི་ཐུགས་རྒྱུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་། བློ་སྦྱོང་ལ་དངོས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་གསག་པའི་ཐབས་ལ་ཤིན་ཏུ་ནུས་པ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། এক্ষན་སྔོན་ང་ཚོས་བྱས་པའི་ཡན་ལག་བདུན་པའི་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དེ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རང་གི་ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་སྔོན་ཆད་ང་ཚོས་ཉམས་ལེན་བྱས་པ་ལྟར། འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས། བླ་མའི་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དེ་ཡིན་ནོ།།
དེས་ན་བླ་མ་ཞེས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཅིག་གི་སྐོར་གླེང་སྐབས། བླ་མ་གང་ཟག་གཅིག་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་སྟེ། ཁྱེད་རང་གིས་དད་པ་བྱེད་སའི་བླ་མ་གང་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། དེའི་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དམ་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་དུ་མཐོང་ནས། ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་གྲོགས་མཛད་པར་གསོལ་བ་འདེབས་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ངས་ এক্ষན་དུ་བཤད་པའི་དོན་དག་དེ་དག་ལ་ཐུགས་བསམ་བཞེས་དང་། ཚོགས་གསག་པ་འདི་ལྟར་བྱས་ན་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཡོན་ཆེའོ།།
སྔོན་གྱི་བསླབ་པ་སྟེ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྐོར་བཤད་པ་ལ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་གསུམ་སྤོང་ཞིང་ལེན་པ། སྡིག་པ་བཅུ་སྤོང་བ་དང་། དེའི་ལྡོག་ཕྱོགས་དགེ་བ་བཅུ་ལག་ཏུ་ལེན་པ་བཅས་འདུས་ཡོད། འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གཞན་གཉིས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྟེན་གཞི་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སའི་རྟེན་གཞི་ལ་ཞིང་བཏབ་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོ་ཏོག་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་འདྲའོ།།
དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལྷག་པའི་བསླབ་པ་ལྷག་མ་གཉིས་འདེབས་པའི་ཞིང་དང་རྟེན་གཞི་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་ནི། སེམས་དམིགས་པ་དགེ་བ་ལ་གཡོ་བ་མེད་པར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ནི། ང་ཚོས་སྒོམ་རྒྱག་པའི་ཚེ། དམིགས་རྟེན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བུ་ཞིག་བདམས་ནས། སེམས་དམིགས་པ་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང་དམིགས་པ་གཞན་དུ་མི་འཕྲོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་གོ།
དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་བདག་མེད་དམ་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུ། དགེ་བའི་དམིགས་པ་གང་རུང་ཞིག་ཡིན་ཆོག་གོ །སེམས་དམིགས་པ་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང་། ཁྱབ་གདལ་མེད་པ་དང་དམིགས་པ་གཞན་གྱིས་མི་གཡེང་བར་གནས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཔེ་མཚོན་ཡིན་ནོ།།
དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ནང་པ་དང་མུ་སྟེགས་པའི་ཉམས་ལེན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ནང་པའི་ཉམས་ལེན་ཁོ་ནར་བསྡད་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདིར་ང་ཚོས་ལྷག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པའི་སྐོར་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ལྷག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོན་ནི། དེ་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་ཉམས་ལེན་ལས་ལྷག་པས་སོ། །གང་ལགས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས། དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟ་བུ་ནི། མུ་སྟེགས་པའི་ཉམས་ལེན་ལས་ལྷག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བརྩི་བ་ཡིན་ནོ།།
དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་ནུས་པ་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་བ་ན། ང་ཚོས་ཞི་གནས་ཐོབ་ཅིང་ལྷག་མཐོང་གི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཐོབ་ཐུབ་བོ། །དེ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་སྙོམས་འཇུག་བཞི་དང་། དེ་འདྲའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤྱད་ན། དེས་དངོས་གནས་ཐར་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།
དེའི་སྟེང་དུ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྷན་དུ་འགྲོགས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་གི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ང་ཚོས་ལམ་བགྲོད་པའི་གཞི་རྟེན་གྱི་ཐབས་ལམ་དུ། དང་པོ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྦྱོང་། སེམས་དེའི་བརྟན་ཆ་ཇེ་ཆེར་བཏང་ནས་ཞི་གནས་དངོས་སུ་ཐོབ་པར་བྱེད། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་མཐོང་འཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་། མཐར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་བྱེད་དོ།།
ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ད་གཟོད་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་གང་རུང་བརྒྱུད་དེ་བགྲོད་ཐུབ་པ་ཡིན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ས་ལམ་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འཐོབ་ཐུབ་པ་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་ན། རྟོགས་པ་འདི་དག་འཐོབ་པའི་ཐབས་མེད་དོ།།
དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དངོས་སུ་ཡར་རྒྱས་བཏང་ནས་ཞི་གནས་འཐོབ་པའི་བར་དུ། ཐབས་ལམ་དངོས་ནི་ཉེས་པ་སྣ་ཚོགས་སེལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ལ། ཞི་གནས་འཐོབ་པ་ལ་ཉེས་པ་ལྔ་ཡོད་པར་གསུངས་སོ།།
ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་ནི་ལེ་ལོ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཞི་གནས་འཐོབ་འདོད་ཀྱི་སྤྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དད་པ་མེད་པའོ། །དེས་ན་མི་དེས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ལས་དེ་ཕྱི་བཤོལ་བྱེད་པ་ལས་མི་འཇུག་གོ།
དེ་ནས་ཉེས་པ་གཉིས་པ་ནི་བརྗེད་ངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཐོག་མའི་སྦྱོང་བའི་སྐབས་སུ། ང་ཚོས་དངོས་གནས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཞིག་ལེན་སྲིད་དོ།།
དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་ལ་ང་ཚོས་སྐུ་དེ་ལ་ལེགས་པར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དོ། །ང་ཚོས་མིག་གིས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེད་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །ང་ཚོས་དངོས་པོ་མིག་གིས་མཐོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་མེད་དེ། ང་ཚོས་དངོས་པོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་དོ། །དེས་ན་སྐུ་བརྙན་ལ་བལྟས་ནས། ཞབས་གང་དུ་ཡོད། ཕྱག་གང་དུ་ཡོད། ཅེས་མིག་གིས་ལེགས་པར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་དངོས་སུ་སྒོམ་པའི་ཚེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤྱོད་ཀྱིན་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་མདུན་དུ་སྣང་བ་འཆར་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་དོ།།
དེས་ན་ཞི་གནས་བསྒྲུབ་པའི་ཚེ། ང་ཚོས་དམིགས་པའི་གཞི་རྟེན་དུ་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ལེན་ཆོག་གོ །མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན། དམིགས་པའི་ཡུལ་འོས་ཤོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ལེན་པ་དེ་ནི། བེད་སྤྱོད་གཏོང་སླ་བའི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། ང་ཚོའི་སེམས་ལ་འཆར་ཐབས་བྱེད་པའི་ཚེ། ང་ཚོས་དངོས་གནས་རང་གི་སེམས་དགེ་བའི་ལས་ལ་འཇུག་བཞིན་ཡོད་པ་ཡིན། དམིགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ལ་འཆར་ཐབས་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་དགེ་བ་ཞིག་སྐྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། དམིགས་པ་གཞན་ཞིག་ལེན་སྲིད་དོ། །མུ་སྟེགས་པའི་ལུགས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།
ང་ཚོས་དམིགས་པ་དེ་བརྟགས་ནས་རང་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་འཆར་བར་བྱེད་པའི་ཚེ། དེ་ནི་ང་ཚོས་དམིགས་པ་དེ་དྲན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པས། དམིགས་པ་དེ་བརྗེད་པའི་ཉེན་ཡོད་དོ། །དམིགས་པའི་ཡུལ་བརྗེད་པ་ན། འདི་ལ་གདམས་ངག་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྗེད་ངས་འདི་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཞིག་གོ།
ཉེས་པ་གསུམ་པ་ནི་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དོན་དངོས་སུ་བྱིང་རྒོད་གཉིས་ཀ་ཉེས་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིང་བའི་སྐབས་སུ། དམིགས་པ་དེ་སེམས་ལ་གསལ་པོར་མི་འཆར་བའོ། །འདི་ཇེ་ཞན་དུ་སོང་ན། དངོས་གནས་དམིགས་པ་དེ་མུན་པས་བསྒྲིབས་པ་ལྟ་བུ་འགྱུར་རོ། །སྒྲིབ་པ་དང་མུན་ནག་ཅིག་ཡོད་ཅིང་། མཐར་འདི་གཉིད་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།།
དེ་ནས་གཉིས་པ་ནི་རྒོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཐུབ་པའི་ཚེ། དམིགས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་ཡང་འཕྲོ་བའོ། །ང་ཚོས་རང་གི་ཁྱིམ་གྱི་སྐོར་བསམ་སྲིད་དོ། །བྱིང་རྒོད་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་དུའང་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གནས་མི་ཐུབ་སྟེ། ཉེས་པ་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་ལྷུང་བས། དེས་ན་འབྲས་བུ་མི་འགྲུབ་པའོ།།
དེས་ན་དངོས་སུ་ཞི་གནས་བསྒྲུབ་པའི་ཚེ། ང་ཚོས་སེམས་ཀྱི་ཆ་གཉིས་སམ་སེམས་བྱུང་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་དགོས་སོ། །སེམས་ཀྱི་ཆ་གཅིག་གིས་དམིགས་པ་ལ་དངོས་སུ་གནས་པ་དང་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆ་གཉིས་པ་སྟེ་ཤེས་བཞིན་གྱིས་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གནས་མིན་དང་ཇི་ལྟར་གནས་མིན་ལ་བརྟག་དཔྱད་དང་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས་སོ།།
དེས་ན་ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་སྟེ། ཤེས་བཞིན་གྱི་ཆ་དེས་ཉུལ་མ་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེས་སེམས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་གནས་མིན་དང་། ཇི་ལྟར་གནས་མིན་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་དོ།།
གལ་ཏེ་སེམས་དེ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་ཉེས་པར་ལྷུང་ན། དེ་ལ་གཉེན་པོ་བསྟེན་ནས་ཡོ་བསྲང་བྱེད་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་མི་བསྟེན་པར་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་ཉེས་པ་དེ་རྒྱུན་གནས་སུ་བཅུག་ན། འདི་ནི་སྤང་བྱ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།
ཤེས་བཞིན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་ཉེས་པ་ངོས་ཟིན་ཏེ། གཉེན་པོ་འོས་འཚམ་ཞིག་བསྟེན་ནས་ཉེས་པ་དེ་བསལ་རྗེས། ཉེས་པ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་ད་དུང་མི་དགོས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་ན། དོན་དངོས་སུ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་མེད་བཞིན་དུ་ད་དུང་གཉེན་པོ་བསྟེན་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་ལྔ་པ་སྟེ་དགོས་མེད་དུ་གཉེན་པོ་ལྷག་པོར་སྤྱོད་པའི་ཉེས་ལྟུང་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་འདི་དག་སེལ་བའི་ཕྱིར། ང་ཚོས་གཉེན་པོ་སྣ་ཚོགས་བསྟེན་པ་ཡིན་ལ། ཉེས་པ་ལྔ་པོ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བརྒྱད་ཡོད་དོ།།
དེས་ན་ཉེས་པ་དང་པོ་ལེ་ལོ་ལ་ཆ་མཚོན་ན། དེ་ལ་གཉེན་པོ་བཞི་ཡོད་དོ། །ཉེས་པ་དང་པོ་ལེ་ལོ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བཞི་ནི། ང་ཚོས་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་བྱའི་སྐོར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྐབས་བཤད་པ་ལྟར། དད་པ། འདུན་པ། བརྩོན་འགྲུས། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བཅས་བཞི་ཡིན་ནོ།།
དེས་ན་ང་ཚོས་གཉེན་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བསྟེན་དགོས་སམ། དོན་དངོས་སུ་ལེ་ལོའི་ཉེས་པ་སེལ་བའི་ཐབས་ལ་བསམ་ན། དང་པོར་ང་ཚོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསམ་ནས་དད་པ་བསྐྱེད་དགོས་སོ།།
དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ལ་བལྟས་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་བལྟས་ནས། ང་ཚོས་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །དཔེར་ན། གལ་ཏེ་མི་ཞིག་ཧ་ཅང་ལེ་ལོ་ཅན་ཡིན་ན། དཔེར་ན་ཚོང་ལས་བྱེད་རྒྱུ་ལ་དཀའ་ལས་ཆེ་བ་དང་། རྙོག་དྲ་མང་བ། དེ་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་མི་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ། །འོན་ཀྱང་མི་གཞན་ཞིག་ཡོང་ནས། ཁྱེད་ཀྱིས་འདི་ལས་ཐོབ་ཐུབ་པའི་ཁེ་བཟང་ལ་ལྟོས་དང་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།
ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་སྐབས་བསྒྲུབས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཚད་ལ་བལྟས་ནས། ཁྱེད་རང་གིས་དངོས་གནས་ཆེས་འདོད་པ་གང་ཡིན་ནམ། ངས་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་བ་འདོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་མོ། །གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ལུས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྒྲུབས་ན། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འདི་ཐོབ་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འདི་ཐོབ་པར་བསམས་ནས། འདི་ནི་ཅི་འདྲའི་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་རེད་ཨང་སྙམ་དུ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་བསམ་ནས། དད་པ་ལས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།
འཇིག་རྟེན་འདིར་མིས་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི། བདེ་བ་རིགས་ཤིག་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ང་ཚོས་བདེ་བ་འཐོབ་པ་དང་སྤྲོ་བ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ། རླངས་འཁོར་མགྱོགས་སྐྱོད་ཀྱི་དཔེ་བཤད་ཡོད། བདེ་བ་རིགས་ཤིག་སྟེ། ང་ཚོས་ནམ་རྒྱུན་བདེ་བ་འཐོབ་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་གནས་སྟངས་ལ་བརྟགས་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབས་པ་ལས་འཐོབ་ཐུབ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་བསམས་ན། དེ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་ནོ།།
ཉེས་པ་གཉིས་པ་ནི་གདམས་ངག་བརྗེད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ལ་དམིགས་པ་དངོས་སུ་བརླག་པའི་བརྗེད་ངས་ཀྱང་འདུས་ཡོད། གདམས་ངག་བརྗེད་པའི་གཉེན་པོ་ནི་མི་བརྗེད་པ་སྟེ་དྲན་པའོ། །ཉེས་པ་གསུམ་པ་ནི་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིང་བའི་ཚེ་དམིགས་པ་མི་གསལ་ཞིང་མཐར་གཉིད་དུ་འགྲོ་སྲིད། དེ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ནི་གཏི་མུག་གི་སེམས་བྱུང་ཡིན་ནོ། །རྒོད་པའི་ཚེ་དམིགས་པ་བརླག་ཅིང་། དོན་དངོས་སུ་ང་ཚོས་དམིགས་པའི་ཡུལ་བརླག་གི་ཡོད་དེ། དེ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ནི་འདོད་ཆགས་ཡིན། བྱིང་རྒོད་ཀྱི་ཉེས་པའི་གཉེན་པོ་རུ། ཤེས་བཞིན་གྱི་སེམས་བྱུང་བསྟེན་དགོས་སོ། །དེ་ནི་ང་ཚོས་དམིགས་པ་དེ་སེམས་ཀྱིས་བཟུང་ཡོད་མེད་དང་ཇི་ལྟར་བཟུང་ཡོད་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།
དཔེ་ཞིག་བཀོད་ན། ཤེས་བཞིན་གྱི་ཆ་དེ་ནི་རྐུན་མ་ཁང་པའི་ནང་དུ་འཛུལ་ཡོད་མེད་ལ་སེམས་ཁྲལ་གྱིས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་དང་། རྐུན་མ་ཁང་པའི་ནང་ཡོད་མེད་ལ་བལྟ་ཐབས་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན། རྐུན་མ་ཁང་པའི་ཕྱི་ལ་འཕངས་ནས་སྒོ་རྒྱག་དགོས། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་རྐུན་མ་ཁང་པའི་ནང་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་པའམ། སྒོ་མ་བརྒྱབ་ན། ང་ཚོའི་ཅ་ལག་རྐུ་ལ་ཤོར་ངེས་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ། བྱིང་རྒོད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡོད་མེད་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར། ང་ཚོས་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་སོ། །བརྟག་དཔྱད་འདི་བྱེད་པའི་ཆ་དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་དོན་དངོས་སུ་རྐུན་མ་སེལ་བའི་ཐབས་ཡིན་ནོ།།
ང་ཚོས་རྐུན་མ་ཁང་པའི་ནང་ཡོད་མེད་དངོས་སུ་ཤེས་དགོས་ལ། རྐུན་མ་ཁང་པའི་ནང་ཡོད་མེད་བརྗོད་མཁན་དེ་ཤེས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །རྐུན་མ་ཁང་པའི་ནང་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆ་དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་མཁན་དེ་ཤེས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དངོས་སུ་ཡོད་པ་ཤེས་ན། འདི་ནི་ཉེས་པ་བཞི་པ་སྟེ་འདུ་མི་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ང་ཚོས་དངོས་གནས་རྐུན་མ་སྒོ་ནས་ཕྱིར་འཕངས་ཏེ། དེ་དག་དངོས་སུ་སེལ་བའི་གཉེན་པོ་ཞིག་འཚོལ་དགོས་སོ། །ཕྱིར་འཕངས་ནས་སྒོ་བརྒྱབ་ཟིན་ཡང་། ད་དུང་རྐུན་མ་ཁང་པའི་ནང་ཡོད་མེད་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་བསྡད་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་ལྔ་པའོ།།
རྐུན་མ་ཕྱིར་འཕངས་ནས་སྒོ་བརྒྱབ་ཚར་ཡང་ད་དུང་ཁང་པའི་ནང་ཡོད་པ་ལྟར་གཉེན་པོ་བསྟེན་བསྡད་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་ལྔ་པའི་ཉེས་ལྟུང་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གནས་སྐབས་འདིར་གཉེན་པོར་བསྟེན་པ་ནི་… ཐབས་ལམ་འདི་མདོ་སྡེ་དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས་གསུངས་པ་ལྟར། ཉེས་པ་ལྔ་པོ་གཉེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སེལ་བར་གསུངས་སོ། །དེས་ན་གཉེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེས་པ་ལྔ་པོ་ཇི་ལྟར་སེལ་བའི་ཚུལ་བལྟ་རྒྱུ་གལ་ཆེའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞིག་ཏུ་གྲགས་པའི་གཞུང་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།
གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་དངོས་གནས་…བྱ་བའམ་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་གི་ཡོན་ཏན་མ་ཤེས་ན། ང་ཚོས་དམིགས་པ་དེ་ལ་འབད་བརྩོན་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །འབད་བརྩོན་མེད་པ་འདི་ནི་ལེ་ལོའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །ལེ་ལོ་ལ་རིགས་གསུམ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་སྒྱིད་ལུག་གམ་ཕྱི་བཤོལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་རིང་བྱེད་ཐུབ་པའི་ལས་ཀ་སང་ཉིན་ལ་བཞག་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཕྱི་བཤོལ་བྱས་ནས། ལས་ཀ་གང་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་མི་ཚར་བར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ངས་དེའི་མིང་ཚིག་མི་ཤེས། དོན་མེད་པའི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་ཅིང་། རང་གི་ནུས་ཤུགས་ཐམས་ཅད་ཁ་གཏོར་ནས། དམིགས་པ་དགེ་བ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་མི་གཏད་པར། དོན་མེད་པའི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤིག་གོ །གསུམ་པ་ནི་རང་ཉིད་དམན་པར་ལྟ་བ་སྟེ། ངས་འདི་བྱེད་མི་ཐུབ། ང་ལ་ནུས་པ་མེད། ངས་འབད་བརྩོན་བྱེད་པའི་སེམས་ཤུགས་ཀྱང་མི་འདུག་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །འདི་ནི་རང་ཉིད་ཕམ་པར་འཇུག་པ་སྟེ། ལེ་ལོའི་རིགས་གསུམ་པའོ།།
ལེ་ལོའི་བྱེད་ལས་ནི། དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་བརླག་ཏུ་འཇུག་ཅིང་། གང་ལ་འཇུག་པའི་ཡུལ་དེའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ മനസ്സில் ধারণ කර, դրանք գոյություն ունենալու վիճակ զարգացնելով՝ այդպիսով ձգտում առաջացնելով այդ առարկայի նկատմամբ, իսկ հետո իրականում ջանքեր գործադրելով հենց այդ ջանքի մեջ։ ཞེས་ང་ཚོས་སེལ་ཐབས་བྱེད་འགོ་འཛུགས་ཐུབ་སྟེ། ང་ཚོས་གང་ལ་འཇུག་པའི་ཡུལ་དེའི་ཡོན་ཏན་དང་། འབྲས་བུའི་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡོང་སྲིད་པ་དག་ཡིད་ལ་བཟུང་ནས། ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཤིག་བསྐྲུན་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ལ་འདུན་པ་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་ནས་དངོས་སུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་པའོ།།
དེ་ནས་མི་ཞིག་ཞི་གནས་བསྒྲུབ་པའི་ལམ་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་སོང་བ་ན། དམིགས་པ་ཇེ་གསལ་ནས་ཇེ་གསལ་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ཤེས་བཞིན་གྱི་ཆ་ཡང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བས། དེས་རྒོད་པ་དང་བྱིང་བ་གཉིས་ཀ་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་སེལ་ལོ། །སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུ་པའི་སྐབས་སུ་ཞི་གནས་ཐོབ་ཅིང་། བྱིང་རྒོད་གཉིས་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་ཚུལ་ནི། རྒོད་པ་སྐྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ནི་འདོད་ཆགས་ཡིན་པས། འདོད་ཆགས་སེལ་བའི་ཐབས་ནི་ངེས་འབྱུང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། སེམས་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའི་གནས་སུ་ཡོད་དུས། དེ་དམའ་བར་ཕབ་དགོས། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བསམ་པ་དང་། དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་ལ་བསམ་པ་བཅས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་ཐུབ། ཡོན་ཏན་འདི་དག་གིས་སེམས་དམའ་བའི་གནས་སུ་འབེབས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ། །ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། ང་ཚོས་བྱིང་བར་ལྷུང་བའི་ཚེ། སེམས་ཤིན་ཏུ་དམའ་བའི་གནས་སུ་ཡོད་དེ། མུན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་སེམས་དེ་ཡར་འདེགས་དགོས། འདི་ནི་དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སྒོམ་པ་བརྒྱབ་ནས། སེམས་གསལ་ཞིང་དྭངས་པར་བྱས་ཏེ་ཡར་འདེགས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།